Pleistosen Dönem Sonunda Teke Yarımadası

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KEREM DEMİR

Danışman: Burçin Erdoğu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, Anadolu'nun güneybatısında yer alan Teke Yarımadası'nda, Pleistosen Dönem sonuna tarihlenen yerleşimlerin taş alet endüstrilerini inceleyerek, bölgedeki insan adaptasyonlarını ve kültürel süreklilikleri anlamaya yönelik özgün veriler sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Eşen Vadisi'nde bulunan Girmeler yerleşmesi ile daha önce kazılmış olan Beldibi kaya sığınağından elde edilen yontmataş buluntularının yanı sıra, Yeke Yarımadası yüzey araştırmaları sırasında tespit edilen Çatalin ve Yamansaz kaya sığınaklarına ait buluntular detaylı teknolojik ve tipolojik analizlere tabi tutulmuştur. Bu analizler, Pleistosen sonu taş alet teknolojilerinin evrimsel sürecini, mikrolit alet geleneğini ve bölgesel çeşitliliği ortaya koymuştur. Girmeler ve Beldibi yerleşmeleri, yaklaşık olarak Bolling-Allerød iklim evresine (MÖ 12.000–11.500) tarihlenmekte olup, Döşemealtı çevresindeki diğer yerleşimlerle paralellik göstermektedir. Elde edilen veriler, Teke Yarımadası'nın Geç Pleistosen'de Levant Epipaleolitiği ile Güneydoğu Avrupa Epigravettian gelenekleri arasında önemli bir kültürel temas bölgesi oluşturduğuna işaret etmektedir. Bu tez, Anadolu Epipaleolitiği'nin kronolojik, teknolojik ve kültürel konumuna ilişkin özgün bulgular sunmakla birlikte, bölgedeki gelecekteki arkeolojik çalışmalar için de metodolojik ve kavramsal bir temel oluşturmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Pleistosen Sonu, Teke Yarımadası, Girmeler, Beldibi.