Anadolu selçuklu dönemi mimari yapılarında görülen süslemelerin kumaş tasarımlarına aktarılması ve yeni öneriler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, TEKSTİL VE MODA TASARIMI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM TÜMBEK
Danışman: KEZBAN SÖNMEZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Anadolu Selçuklu süsleme sanatı, zengin ve özgün altyapısıyla mimariyi sadece işlevsel bir yapı olarak değil; aynı zamanda estetik değer taşıyan, simgesel ve düşünsel bir boyuta da taşımıştır. Mimari eserlerde kullanılan geometrik, bitkisel ve yazılı süslemeler; dönemin inanç sistemi, matematiksel düzeni ve sanat felsefesi ile de doğrudan ilişkilendirilmiştir. Böylelikle bu süslemeler zamanla sadece mimari bir bezeme unsuru olmaktan çıkmış ve farklı sanat disiplinlerini de etkileyen güçlü bir tasarım öğesi haline dönüşmüştür. Bu bağlamda bu tez çalışmasında, Anadolu Selçuklu Dönemi mimari yapılarının taş, ahşap ve çini yüzeylerinde görülen süslemelerden esinlenerek özgün dokuma kumaş tasarımları yapmak ve yeni öneriler getirmek amaçlamıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, konuyla ilgili kitaplar, makaleler ve tezler incelenerek kuramsal altyapı hazırlanmıştır. Çalışmanın uygulama aşaması için Anadolu Selçuklu mimari eserlerinden 24 çerçeveli armürlü dokuma tezgâhlarında dokunabilecek süslemeler seçilerek 15 adet özgün dokuma kumaş deseni Microsoft Excel programında çizilmiştir. Aynı yazılım programında desenin birim ve tam raporları ile armür ve tahar planları oluşturularak dokuma kumaşlar armürlü dokuma tezgâhlarında üretilmiştir. Üretilen dokuma kumaşlar belirlenen hedef kitle doğrultusunda Google Gemini programında oluşturulan 15 farklı kadın giyim koleksiyonundaki kıyafetlere Adobe Photoshop programında giydirme işlemi yapılarak süreç tamamlanmıştır. Çalışmanın sonucunda Anadolu Selçuklu Dönemi süslemelerinin dokuma kumaş tasarımlarına aktarılabileceği görülmüştür. Tez çalışmasının kültürel mirasın tekstil ve dokuma tasarımıyla sürdürülebilirliğine katkı sağladığı düşünülmektedir.