Gen düzenleme teknolojisi (CRISPR) ile elde edilen domates genotiplerinin canavar otuna (Phelipanche spp.) karşı dayanıklılık ve gen ekspresyon seviyelerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA ÇİĞNİTAŞ

Danışman: Yasin Emre Kitiş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kök paraziti yabancı ot türlerinden canavar otları (Phelipanche spp./Orobanche spp.), konukçu köküne tutunarak, doğrudan konukçunun besin elementlerine ve suyuna ortak olmaktadırlar. Phelipanche eagyptiaca ve P. ramosa, domates (Solanum lycopersicum L.)'te önemli ekonomik kayıplara neden olan türlerdir. Bu türlerin çimlenmeleri konukçu bitki kökünden salgılanan fitohormonlar olan strigolaktonlara bağlıdır. Bu çalışmada, domateste strigolakton sentezinden sorumlu Carotenoid Cleavage Dioxygenase 7 (SICCD7) geninin ilk ekzonunda CRISPR/Cas9 tekniği kullanılarak 18 nükleotid silinmiş olan 18nt ve 186 nükleotid silinmiş olan 186nt isimli genotipler kullanılmıştır. Bu genotiplerin P. aegyptiaca'ya karşı dayanıklılık durumlarının Petri kabı, hidroponik ve saksı denemeleri, ayrıca RT-qPCR ile CCD7, CCD8 ve Betakaroten genlerinin ifadeleri ve LC-MS/MS cihazı ile orobanchol hormonu miktarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Denemelerde homozigot özellikte mutant genotiplerle kıyaslama yapmak amacıyla yabani tip (WT) ve poz