Kırsal ve Kentsel Değişim Dinamikleri:Antalya-Döşemealtı Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gamze Uçar
Danışman: Sevinç Güçlü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentlerde yaşanan hızlı nüfus artışı ve pandeminin hayatımızın merkezine yerleştirdiği "sosyal mesafe" kavramıyla birlikte kır- kent kavramlarına atfedilen anlamlar da değişmiştir. Kırın iticiliği ve kentin çekiciliği konusunda yeni tartışmalar başlamıştır. Eskiden istihdam, eğitim, sağlık ve sosyal imkanlarıyla çekici özelliklere sahip kentler son dönemlerde belirsizliklerin yoğun olarak yaşandığı ve bireylerin kaygı düzeylerini arttıran mekânlara dönüşmüştür. Bu süreçte kırsal alanlar kentlere göre daha çekici görülmeye başlamıştır. Teknolojinin gelişimiyle beraber dijitalleşen dünyada internet kullanımında artış yaşanmıştır. İnternet erişiminin yaygınlaşması "home office/evden çalışma" imkanlarını arttırmış ve kırsal alanlar, özellikle yeni orta sınıfın pastoral yaşam arzusunu karşılayan mekânlara dönüşmüştür. Kentin kalabalık yaşantısından uzaklaşmak isteyen yeni orta sınıf, kırsal alanlardan satın almışlar ve bu arsalara müstakil evler, villalar yaptırmışlardır. Böylece başta sermaye sahipleriyle birlikte bölgenin mekânsal yapısı değişmeye başlamış, sonrasında ise tarımsal arazilerin rant hâline gelmesiyle mülkiyet değişimini meydana getirmiştir. Kentlerden kırlara göç eden yeni orta sınıf, gündelik tüketim pratiklerini de köy yaşantısına taşıyarak kırsalda sosyoekonomik ve sosyokültürel bir değişimi meydana getirmiştir. Döşemealtı konum olarak Antalya merkeze oldukça yakın bir ilçedir. Hem kent hem de kır özelliği taşıyan Döşemealtı yerli halk ve sonradan yerleşiklere ev sahipliği yapmaktadır. Dolayısıyla tam anlamıyla kırsal özelliklerini koruyamayan ve farklı sosyoekonomik profillerin yerleşimiyle kentleşmiş bir Döşemealtı ve kentin yoğun, karmaşık yapısından uzak kalmış, doğal güzelliklere sahip ve içinde yerli halkın yaşadığı kırsal bir Döşemealtı bulunmaktadır. Araştırma Döşemealtı'nın yaşamış olduğu kırsal ve kentsel değişim dinamiklerini, kırsal alanlara çeşitli nedenlerle göç eden yeni orta sınıf ve bölgede ikamet eden yerli halk arasındaki ilişki üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır ve veriler derinlemesine görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Alan araştırması Antalya'nın Döşemealtı ilçesinde 2023 yılının Şubat ve Nisan ayları arasında toplamda 40 görüşmecinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Fenomenoloji deseni kullanılan araştırmada veriler oluşturulan tema ve kategoriler doğrultusunda betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Döşemealtı'nda kırsaldan kentsele yaşanan değişim dinamiklerinin neler olduğunun inceleneceği bu çalışmada, kırsalda yaşanan bu dönüşümün hem yerli halk hem de bölgeye sonradan yerleşmiş olan yeni orta sınıf perspektifinden sosyolojik olarak analiz edilmesiyle literatüre katkıda bulunması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Kırsal Alanlar, Kentleşme, Tersine Göç, Tarımsal Üretim, Döşemealtı, Fenomenoloji.