Kültürel miras tanıtımında rehberler ve teknoloji kullanımının turistlerin otantik turizm deneyimi üzerindeki etkisinin deneysel tasarım ile analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜKRÜ FIRAT ÇİFTÇİ
Danışman: Beykan Çizel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kültürel miras, turizm ile yoğun bir ilişki içerisindedir. Kültürel miras turizmi, toplumu ve ekonomiyi değiştirmede çok önemli roller oynamaktadır. Etkileşimli Teknolojiler ile birleştirildiğinde, kültürel miras çekicilikleri turistlere yeni, daha ilgi çekici ve heyecan verici bir şekilde sunulabilir. Araştırmacılar, karma gerçekliğin (MR) kültürel miras deneyimlerine nasıl entegre edilebileceğini araştırmaya başlamış olsa da, bu alandaki araştırmalar büyük ölçüde henüz başlangıç aşamasındadır. Bu yeni deneyimlerin benimsenmesini, kullanılabilirliğini, otantikliğini, deneyim kalitesini, algılanan değerini veya katılım, daldırma, mevcudiyet ve fiziksel farkındalık gibi çoklu boyutlarını ya da memnuniyet, tutum, tavsiye etme gibi davranışsal niyetlerini değerlendirmek için araştırmalar yapılması önerilmektedir. Bu çalışma, bütünleşik bir model kapsamında, turistlerin nesnel ve varoluşsal otantizm algılarının aracılık rolünü göz önünde bulundurarak, müzelerde kültürel miras eserlerinin tanıtımında, turist rehberleri ve karma gerçeklikli görsel teknoloji (MR) kullanımının deneyim kalitesi üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak derinlemesine analiz etmeyi ve deneyim kalitesinin değer, tutum ve davranışsal niyetler üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında kontrol gruplu tesadüfi son test deney tasarımı tercih edilmiştir. Çalışmada iki deney grubu ve bir kontrol grubu vardır. Veriler Antalya Müzesi ve Çanakkale Troya Müzesi'nden toplanmıştır. Rastgele atama ile üç grubun her birine 150 kişi atanmış ve kadın erkek sayısı da birbirine eşitlenmiştir. Çalışmada önce analiz öncesi işlemler, betimleyici analizler gerçekleştirilmiştir. Daha sonra ANOVA analizi ile değişkenlere yönelik algıların, ilgili üç grup arasındaki farkları test edilmiştir. Modeldeki tüm değişkenlere yönelik algılar kontrol ve deney grupları arasında istatiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Bir sonraki adımda modelde yer alan değişkenler arasındaki ilişkilerin analizi için PLS-SEM yöntemi kullanılmıştır. PLS-SEM analizleri dört adımda tamamlanmıştır. İlk adımda dış model analizi, ikinci adımda iç model analizi, üçüncü adımda aracılık ilişkileri analizi ve dördüncü adımda kuşaklar ve cinsiyet temelli çoklu grup analizleri yer almaktadır. Yapı analizi sonucu bütün değişkenler arasındaki ilişkiler anlamlı bulunmuş hipotezler kabul edilmiştir. Daha sonra, gruplar kukla değişken olarak modele eklenmiş ve aracılık etkilerinin düzeyleri kıyaslanmıştır. Son olarak, MR teknolojisini deneyimleyen kadın ve erkeklerin ve X-Y-Z kuşaklarının değişkenler arasındaki ilişkiler üzerinde düzenleyici etkisini tespit etmek için çoklu grup analizi yapılmıştır. Sonuç olarak, teorik ve pratik katkılar ve geleceğe yönelik öneriler sunulmuştur.