TRT REPERTUVARINDA YER ALAN KÜTAHYA YÖRESİ KADIN AĞZI TÜRKÜLERİNİN MÜZİKAL VE EDEBİ YÖNDEN İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Antalya Devlet Konservatuvarı, Türk Müziği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Erhan BOZKURT

Danışman: Sevilay Gök

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada TRT Türk Halk Müziği repertuvar arşivinde bulunan Kütahya yöresine ait 23 kadın ağzı türkü tespit edilmiş, müzikal ve edebi açıdan incelenmiştir. Bu çalışma ile Kütahya yöresi kadın ağzı türkülerini müzikal (makamsal dizi, ses aralıkları, melodik seyir, ritmik yapı (ölçü, düzüm), form) ve edebi (tema, konu, şiir yapısı, yöresel dil vb. özellikleri) bakımından incelemek, türkülerin icra edildiği yerler, varsa hikâyelerini ortaya koymak, yörede repertuvarda tespit edilen ve kadınlar tarafından oynanan oyunlu türkülerin oyun özelliklerini yansıtmak, yöre müzik kültürüne katkıda bulunmak, görüşme yapılan katılımcıların demografik yapısı da göz önüne alınarak geleneğin devamlılığı, aktarımı ve alana dair farklı çalışmalara bir basamak sağlamak amaçlanmıştır. Betimsel nitelikteki bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden "Durum çalışması" deseni kullanılmıştır. Veriler, doküman analizi ve yarı yapılandırılmış görüşme yoluyla toplanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme soruları, ilgili alan yazın ışığında ve yöreyi tanıyan kişilerin görüşleri doğrultusunda oluşturulmuş, ulaşılan 10 kişiye uygulanmıştır. Yöre türkülerinin form yapılarının tümünün sözlü kırık hava olduğu, beş farklı ölçü yapısının kullanıldığı ve 9 zamanlı ölçülerin yoğun olduğu görülmüştür. TRT repertuvar arşivinde tespit edilen Kütahya yöresi 23 kadın ağzı türkülerinde 7 farklı makam dizisi tespit edilmiş ve en yaygın Hicaz dizisinin olduğu belirlenmiştir. Türkülerin genel olarak en az 5 en fazla 9 ses genişliğine sahip olduğu görülmüştür. Kütahya yöresinde kadınlar türküleri icra ederken def, deblek, darbuka kullanmışlardır. Bu çalgılar yoksa tepsi, küp vb. aletler ile türkülere eşlik etmişlerdir. Yörede kadınların oynadığı oyunlar, ağır ve düz oyunlardır. Tespit edilen beş oyunlu türkünün üçü TRT repertuvar arşivine kayıtlıdır. İncelenen üç türkünün hikâyesine ulaşılmıştır. Yapılan görüşmeler Kütahya yöresi halk müziği, Kütahya yöresi kadın gelenekleri, kadın oyunları, kadın ağzı türküleri ve konuları hakkında bilgi toplamak, kadın ağzı türkülerin hikâyelerine ulaşmak amacı ile yapılmıştır.