Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Fakültesi, Uzay Bilimleri ve Teknolojileri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mustafa Kalaycı
Danışman: Çağdaş Kuşçu Şimşek
Özet:
İklim değişiminin artan etkileri özellikle
kentsel alanlarda daha fazla hissedilmekte, buna bağlı olarak da yaşayanlar
üzerindeki fiziksel, sosyal ve psikolojik etkiler giderek artmaktadır. Yapılan
bilimsel araştırmalar incelendiğinde, konunun planlamadan, halk sağlığı,
çevresel etki, sosyal etki, ekonomiye kadar birçok açıdan ele alındığı;
önemsenmesi, dikkate alınması ve hazırlık yapılması konusunda vurguların
giderek arttığı görülmektedir. Makro ölçekte meydana gelen iklim değişimi, kentsel
alanın antropojenik etkilerine bağlı olarak daha fazla hissedilmektedir.
Dolayısıyla, bu etkilerin minimize edilmesi, kentin iklim değişimi karşısındaki
direncinin artmasına da olanak tanımaktadır. Küresel iklim değişiminin, kentsel
alanda yarattığı ve ölümcül sonuçlar doğurabilen en önemli etkisi artan sıcak
hava dalgalarıdır. Bilindiği gibi kentsel alanlar, antropojenik etkilere bağlı
olarak kırsal alanlara göre daha fazla ısınmaktadır ve sıcak hava dalgalarında
daha da artan sıcaklıklar ölümcül sonuçlar doğurabilmektedir. Bu noktada
kentsel alanların iklim direncinin artırılması, iklim konforunun yönetilmesi büyük
önem taşımaktadır.
Kentsel alanın iklimsel konforunun
sağlanabilmesi, kentsel iklimi ölçme-izleme-değerlendirme-planlama aşamalarıyla
ele almayı gerekli kılmaktadır. Bu nedenle kentin mezo ölçekten, mikro ölçeğe
izlenmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Kentin iklimsel yapısının ortaya
konmasında farklı ölçme teknikleri kullanılmaktadır. Bunlardan başlıcaları
meteorolojik istasyonlar ile yersel ölçme, uzaktan algılama ile yüzey
sıcaklıklarını ölçme, mobil istasyonlar ile yersel ölçme teknikleridir. Bu
veriler üzerinden elde edilecek bulgular üzerinden kentsel alanın iklimsel
konfor haritalarının üretilmesi ve bu haritaların kentin morfolojik yapısı ile
ilişkilendirilmesi, kentsel alanın iklimsel direncinin artırılmasına yönelik
stratejilerin geliştirilmesi için de önemli bir altlık olacaktır.
Yapılan bu tez çalışmasında, bisikletli mobil
ölçümler yapılarak Akdeniz üniversitesinin FES (Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık)
konfor haritaları elde edilmiş, kampüs alanının morfolojik yapısı ile
ilişkilendirilerek, konforu etkileyen faktörler ortaya konulmuştur. Ölçümler
kış ve ilkbahar dönemi aralığını içeren 17.02.2024 ile 14.04.2024 tarihleri
arasında yapılmıştır. Kampüs alanın morfolojik özelliklerini belirlemek için
NDVI (bitki örtüsü indeksi), gökyüzü görünüş faktörü (sky view factor), sokak
genişliği, sokak yönü verileri kullanılmış. Bu faktörlerin iklimsel konfor
üzerindeki etkilerini değerlendirebilmek için de hava sıcaklığı, rüzgâr ve nem meteorolojik
verileri kullanılmıştır.
Tez çalışması sonucunda elde edilen bulgular,
ilkbahar döneminde Akdeniz Üniversitesi Kampüsü’nün iklimsel konforunun
ağırlıklı olarak hafif soğuk termal stres ile stressiz ortam arasında değiştiği
tespit edilmiştir. Her konfor derecesinin kendi içerisindeki dağılımları analiz
edildiğinde, üniversite kampüsünün iklimsel yapısını en fazla etkileyen
meteorolojik durumun rüzgâr olduğu; okulun morfolojik yapısı ile iklimsel
konfor arasındaki ilişkiler incelendiğinde ise, en fazla etki eden morfolojik
özelliğin yol yönleri olduğu tespit edilmiştir.