G-20 ülkelerinde yenilenebilir enerji tüketiminin dinamikleri: Finansal gelişme, yolsuzluk algısı ve yeşil tahvil piyasalarının rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FİNANS VE BANKACILIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LALE KÜBRA ULUÇAY
Danışman: ULAŞ ÜNLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, çevresel sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir enerji dönüşümü çerçevesinde finansal sistemlerin, yeşil finansman araçlarının ve kurumsal yapıların rolünü G-20 ülkeleri örnekleminde analiz etmeyi amaçlamaktadır. 2000–2020 dönemine ait panel veri seti üzerinden gerçekleştirilen analizlerde, finansal gelişmişlik düzeyi, yeşil tahvil piyasalarının derinliği, politik yolsuzluk seviyesi ve yenilenebilir enerji tüketimi arasındaki dinamik ilişkiler Sistem GMM yöntemiyle incelenmiştir. Ampirik bulgular, yenilenebilir enerji tüketiminin gecikmeli değerinin cari dönem tüketimi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu durum, yenilenebilir enerji tüketiminde belirgin bir süreklilik ve patika bağımlılığı bulunduğuna işaret etmekte; enerji dönüşüm sürecinin kısa vadeli politika değişimlerinden ziyade, uzun vadeli ve istikrarlı yapısal dinamikler çerçevesinde şekillendiğini ortaya koymaktadır. Finansal sistemlerin nicel büyüklüğünün veya derinliğinin tek başına yenilenebilir enerji tüketimini artırmada yeterli olmadığını; finansal kaynakların hangi alanlara ve hangi finansman araçları aracılığıyla yönlendirildiğinin belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşılık, yeşil tahvil piyasalarının derinliği yenilenebilir enerji tüketimi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahiptir. Yeşil tahvillerin, çevresel hedeflerle uyumlu faaliyetlere yönelik hedefli ve uzun vadeli finansman sağlaması, yenilenebilir enerji tüketiminin artışını destekleyen temel bir mekanizma olarak öne çıkmaktadır. Politik yolsuzluk değişkenine ilişkin bulgular, yenilenebilir enerji tüketimi üzerindeki etkinin zayıf ve sınırlı düzeyde olduğunu göstermektedir. Kurumsal kalite göstergesi olarak ele alınan yolsuzluk algısının, yenilenebilir enerji tüketimini doğrudan belirleyen temel bir unsurdan ziyade; politika istikrarı, finansman koşulları ve düzenleyici güvenilirlik kanalları üzerinden dolaylı etkiler yaratan bir çerçeve faktörü niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır. Bu çalışma, finansal gelişmişlik, yeşil tahvil piyasaları ve kurumsal kalite arasındaki etkileşimi birlikte ele alarak, yenilenebilir enerjiye geçişin çok boyutlu bir kurumsal ve ekonomik çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, G-20 ülkelerinde sürdürülebilir enerji dönüşümünün, finansal sistemlerin genel gelişmişlik düzeyinden ziyade; yeşil finansman araçlarının etkinliği ve kurumsal yapıların destekleyici rolü çerçevesinde şekillendiğini ortaya koymaktadır.