Çingene/Roman kadınların emek anlatılarında çoklu dezavantajlılıkların görünümleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DAMLA TANAL TATAR
Danışman: Gönül Demez
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çingene/Roman kadınların emek anlatılarında belirginleşen ve emek tartışmasını diğer çoklu dezavantajlılıklarla birlikte düşünmeyi gerektiren kadınların emeğe ilişkin anlamlandırmaları bağlamında bu tez çalışmasında, Çingene/Roman kadınların deneyimlerine yoksulluk, sosyal dışlanma, etnisite ve toplumsal cinsiyet bağlamlarında kesişimsel bir biçimde yaklaşılmaktadır. Çalışmada kadın deneyimlerinin özgül durumlarını hesaba katarak bu deneyimlere içkin anlamlandırmaları çoklu dezavantajlılıkların farklı görünümlerini deneyimleyen bireylerin kendi anlatılarından hareketle tartışmak amaçlanmıştır. Edirne ili, ilçeleri ve köylerinde amaçlı örneklem ile belirlenen 60 kadın katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelere ek olarak saha araştırması sırasında katılımcılara ulaşma bağlamında kaynaklık eden ve sahanın dinamiğinin bir parçası olan üç erkek ile yapılan görüşmeler de ikincil veri olarak kullanılmıştır. Ayrıca her görüşmeden sonra araştırmacı tarafından yazılan görüşme notları ve sahaya dair gözlemler de görüşme notlarıyla ilişkilendirilerek analiz edilmiştir. Bu çerçevede çalışma kadın emeği bağlamından hareketle emeğe ilişkin dinamikleri etkileyen çoklu dezavantajlılıkları odağa alarak bu dezavantajlılıkların farklı tezahürlerinin kurulduğu zeminleri görünür kılmaktadır. Saha gözlemlerinden ve katılımcıların emek anlatılarında ön plana çıkan söylemlerden hareketle, eğitim başta olmak üzere, erken evlilikler, sağlığa erişime ilişkin problemler, erken yaşta güvencesiz ve düzensiz istihdama katılma, sosyal dışlanma, yoksulluk, sosyalleşme biçimlerinin mekanla olan ilişkisi, kır/kent yaşamına ilişkin deneyimler, göç anlatıları, ev içi emek, bakım emeği ve annelik deneyimlerine ilişkin anlamlandırmaların ön plana çıktığı görülmektedir. Eğitime erişememe, erken yaşta evlenme, toplumsal cinsiyet rolleri ile şekillenen deneyimler; dışlanma ve yoksulluklarla engellenen sosyalleşme deneyimleri ve mekân dışına çıkma pratikleri kadınların emek süreçlerinin şekillenmesinde etkilidir. Bu bağlamda Çingene/Roman kadınlar, eğitime erişimin önünde ayrışmaya ve yoksulluğa dayalı engellerin olmadığı, erken evliliklerin eğitim ve buna bağlı sosyalleşmeler ile dönüşüme uğradığı, kamusal yaşamı eşit yurttaşlar olarak deneyimledikleri bir yaşam; düzenli, güvenceli ve emeklerinin görünür olduğu istihdam talebini ortaya koymaktadırlar. Var olan problemlere ilişkin kendi sorgulamaları ve bu koşulları deneyimleyenler olarak getirdikleri çözüm önerileri ve gelecek beklentileri yapılacak çalışmalara ve geliştirilecek politikalara birincil deneyimlerden bir yaklaşım sunması bağlamında anlamlıdır.