Mimarlıkta Modernist Ütopya Fikrinin Güncel Kent Bağlamında Okunması: Louis Kahn'ın Bangladeş Millet Meclisi Tasarımı ve Dakka

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, --------------------------------, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURULLAH NURULLAH

Danışman: Kemal Reha Kavas

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mimarlık tarihinde öneme sahip belirli anıtsal yapılar tarihsel bağlamlarındaki işlevlerinin yanı sıra sembolik boyut kazanarak zaman içerisinde ait oldukları coğrafya, uygarlık veya ülkelerin simgeleri haline gelmektedir. Mısır piramitleri, Kolezyum, Eyfel Kulesi ve Sidney Opera Binası bu nitelikleri kazanmış yapılar için ilk akla gelen örneklerdendir. ABD'li mimar Louis Kahn'ın tasarımı olan başkent Dakka'daki Bangladeş Ulusal Meclis Binası da bu kapsamda değerlendirilebilir. Tasarımlarındaki üstün nitelikler ile 20. yüzyıl mimarlığında önem kazanan Kahn, mimarlığa ilişkin yerel ve tarihsel verileri özgün bir yaklaşım ile yorumlayan bir tasarımcı olarak genelde evrenselci, ütopyacı ve fütürist bir çizgiye oturan ana akım modern hareketten farklılıkları ile gündeme gelir. Bangladeş Millet Meclis Binası da Kahn'ın olgun döneminin bir ürünü olarak 20. Yüzyıl mimarlık tarihinde kanonik bir konuma sahiptir. Bu çalışma, ütopyacı düşünceyi Kahn ile dışında tutulduğu ana akım modernizm için ortak bir motivasyon kaynağı olarak yorumlamaktadır. Meclis binasının tasarımındaki öngörülerin ütopyacı düşünce ile ilişkisi ve bu öngörülerin yapının performansındaki karşılıkları sorgulanmaktadır. Çalışmanın temel amacı mimarlık tarihi yazımında genel olarak kentsel çevresinden kopuk bir şeklide sembolik ve arkitektonik gücü açısından ele alınan bir tasarımı içerisinde inşa edildiği kentin günümüze dek uzanan gelişimindeki sosyal, kültürel ve ekonomik bağlamı içerisinde tartışmak, yeniden okumak ve bu bağlamdaki güncel durumuna dair tespitleri ortaya koymaktır.