Antalya florasında yaygın olarak bulunan adaçayı (Salvia spp.), kekik (Thymus, origanum spp.) türlerinin agronomik ve kalite değerlerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAADET TUĞRUL AY
Danışman: Kenan Turgut
Özet:ÖZET ANTALYA FLORASINDA YAYGIN OLARAK BULUNAN ADAÇAYI (Salvia spp.), KEKİK (Thymus, Origanum spp.) TÜRLERİNİN AGRONOMİK ve KALİTE DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİ Saadet TUĞRUL AY Doktora Tezi, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Danışman : Prof. Dr. Kenan TURGUT Temmuz 2005,177 Sayfa Bu araştırmada, Antalya yöresinde yabani olarak yetişen ve doğadan sökülerek kullanılan Adaçayı (Salvia spp.), Kekik (Origanum, Thymus spp.) türlerinin doğal ve kültür ortamında uçucu yağ oran ve bileşenleri ile bazı agronomik karakterlerini belirlemek amaçlanmıştır. Antalya yabani florasından toplanan ve BATEM deneme arazisinde tesadüf parselleri deneme desenine göre Salvia, Thymus, Origanum türlerinin denemesi kurulmuştur. Uçucu yağ bileşenleri Gaz Kromotografisi (GC) ile belirlenmiştir. Origanum türleri içersinde bitki boyu (64.8 cm), dal sayısı (56.8 adet), taze ve kuru herba verimi (834.3, 382.0 kg/da) ve uçucu yağ verimi (11.5 l/da) bakımından en yüksek değerleri Origanum saccatum türü verirken, yüksek uçucu yağ oranını çiçeklerime döneminde doğada Origanum majör ona (%8.2), tarla denemesinde Origanum onites (%5.7) türleri vermiştir. Thymus türlerinde bitki boyu (45 cm), dal sayısı (15.3 adet), taze ve kuru herba verimi (1100, 541 kg/da) ve uçucu yağ verimi (12.4 l/da) bakımından en yüksek değerleri Thymus longicaulis. subsp. longicaulis var. subisophyllus verirken, en yüksek uçucu yağ oranını çiçeklenme döneminde doğada %5.1 ile Thymus sipyleus subsp. sipyleus var. sipyleus, tarla denemesinde %4.1 ile Thymus sipyleus subsp. sipyleus var. davisiounus vermiştir. Salvia türlerinde en yüksek değerler, bitki boyu 95.2 cm ile Salvia tomentosa (2), dal sayısı 22.3 adet ile Salvia dichroantha, taze herba verimi (1763.3 kg/da), kuru herba verimi (676 kg/da) ve uçucu 1yağ verimi 9.9 l/da ile Salvia sclerea türlerinden alınmıştır. Çiçeklerime döneminde, doğada en yüksek uçucu yağ oranı %1.6 ile Salvia virgata türünden, tarla denemesinde ise %2.7 ile Salvia fruticosa türünden elde edilmiştir. Populasyonlardaki bitkilerde uçucu yağ ve bileşenlerinin oranlarında büyük varyasyonlar gözlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Adaçayı (Salvia spp.), Kekik (Origanum, Thymus spp.), uçucu yağ ve bileşenleri, drog herba JÜRİ: Prof. Dr. Kenan TURGUT (Danışman) Prof. Dr. Sadık ÇAKMAKÇI Prof. Dr. Neşet ARSLAN Prof. Dr. İbrahim BAKTIR Doç. Dr. Naci ONUS