Fomitopsis officinalis, phellinus igniarius ve lactarius deliciosus mantarlarının su ekstraktlarının caernorhabditis elegans' ta yaşam uzunluğu ve stres direncine etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE ACAR
Danışman: Esra Aydemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşlanma, azalan doğurganlık ve geri dönüşü olmayan canlılığın yitirilmesi sürecidir. Fizyolojik işleyişin ilerlemesindeki düşüşü ve zamanla bozulmasını, aynı zamanda biyokimyasal süreçlerin olağanın dışına çıkmasını kapsamaktadır. Yaşa bağlı hastalıklar ve patolojileri, incelendiğinde reaktif oksijen türlerinde (ROT) bir artış ve ardından gelen oksidatif stres ile sıkı bir şekilde ilişki gözlemlenmiştir. Oksidatif stres, oksijenin canlı organizmalar tarafından aerobik solunumda kullanılmasının bir sonucudur ve ROT oluşumu ile antioksidan sisteminin bunları detoksifiye etme yeteneği arasındaki kalıcı bir dengesizlik durumu olarak tanımlanır. Antioksidanların varlığı ve işlevsel etkinlikleri oksidatif stresi önlemektedir. Tıbbi mantarların antioksidan seviyeleri yüksektir ve doğal yolla elde edilebilmektedirler. Tıbbi mantarlardan Fomitopsis officinalis, Phellinus igniarius ve Lactarius deliciosus antioksidan aktiviteleri yüksek türlerdir. Antioksidan özelliklerinden dolayı birçok hastalığı ve rahatsızlıkları önleyici etkileri bulunmaktadır. Tüketimleriyle beraber hücredeki fazla ROT birikiminin azaltabilmektedirler ve bu antiaging özelliklerinin de ortaya koyulmasının gerekliliğini göstermektedir. Bu tez çalışmasının amacı, F. officinalis, P. igniarius ve L. deliciosus mantarlarının su ekstraktlarının üç farklı dozunun in vivo model organizma C. elegans üzerinde ömür uzunluğuna etkisinin, oksidatif strese karşı etkisinin ve ROT seviyesindeki artışa etkisinin araştırılmasıdır. 100 µg/ml, 50 µg/ml ve 25 µg/ml olmak üzere üç farklı doz belirlenmiştir ve her mantar için üç grup olmak üzere kontrol ve solvent (PBS) grubuyla birlikte toplamda 11 grup oluşturulmuştur. 11 grupla yapılan 20℃'de ömür uzunluğu deneyinde F. officinalis mantarının 25 µg/ml dozu, P. igniarius mantarının 100 µg/ml dozu, L. deliciosus mantarının 100 µg/ml ve 50 µg/ml dozları ömür uzatmışlardır. Bu dört grubun oksidatif strese maruz bırakılarak oluşturulduğu deneyde diğer grupların ömür uzunlukları değişmezken P. igniarius 100 µg/ml ve L. deliciosus 50 µg/ml gruplarının ömrü kısalmıştır. Oksidatif stresi tedavi edemeyen bu grupların zamana bağlı ROT seviyeleri ölçümü deneyinde ise kontrole kıyasla deney grupları arasında farklılıklar olsa da F. officinalis 25 µg/ml ve L. deliciosus 50 µg/ml gruplarının zaman arttıkça kontrole kıyasla düşük ROT seviyelerini korudukları görülmüştür. Mantarların oksidatif stresin ömür uzunluğuna etkisinin olmaması fakat oksidatif stres altında değilken ömrü uzatması, oksidatif stresin yaşlanmanın bir nedeni değil sonucu olduğunu göstermektedir. F. officinalis, P. igniarius ve L. deliciosus mantarlarıyla yapılacak gelecek çalışmalarda bu mantarların ömrü uzatmalarının altında yatan olası nedenlerin araştırılması gerektiği düşünülmektedir.