Toplumsal bellekte radyo ve Antalya'da radyo anıları (1937-1977)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Göktuğ Özgül
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HASAN ÜSTÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Antalya Halkevi'nin 1937'de getirttiği ses düzeni ile halka konferanslar, ajans ve radyo yayınları dinletilmeye başlanmasından, yapımı tamamlanan Sarıçınar televizyon verici istasyonunun 1977'de TRT Ankara yayınına bağlanıncaya kadar geçen süreç içerisinde radyonun toplumsal bellekteki yeri ele alınmıştır. Radyo yayını, radyo aygıtının keşfi, geliştirilmesi ve ilk yayın denemelerinden kısa süre sonra Türkiye'de de başlamıştır. Savaştan yenik çıkmış bir ülkenin ardılı olan genç Türkiye Cumhuriyeti ve onun kurucusu Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), bu yeni aygıtı, bilhassa halkevleri ve halkodalarında kullanıp, okuma yazmayı yaygınlaştırmak ve Cumhuriyet'in ulusal kimliğini inşa etmek için kullanmıştır. Ardından iktidara gelen Demokrat Parti (DP) ise radyoyu gündelik hayata daha fazla dâhil etmiş, ayrıca siyasi parti amaçları doğrultusunda da kullanmıştır. Antalya'da Türkiye'ye ne zaman sıçrayacağı belli olmayan 2. Dünya Savaşı'nın gidişatına ilişkin ayrıntılar, ABD'nin Ay'a ayak basışı dâhil, içeride ve dışarıda birçok olay, ilk kez radyodan haber alınmıştır. Toplum, yüzyıla yakın bir süre bu sihirli kutudan eğitim, kültür, müzik-eğlence, drama, haber, spor ve din programları dinlemişlerdir. Ankara Radyosu başta olmak üzere, İstanbul Radyosu, İzmir Radyosu, Polis Radyosu, Meteoroloji Radyosu, Londra'nın Sesi, Amerika'nın Sesi gibi istasyonlar dinlenmiştir. Ayrıca Mısır, Tunus, Kıbrıs ve Yunanistan yayınları da anımsanmaktadır. Yurttan Sesler, Tarihten Bir Yaprak, Çocuk Saati, İdman Saati, Günaydın, Radyo Tiyatrosu, Arkası Yarın ve Radyo Gazetesi gibi programlar anımsanmaktadır. Halk, kahvehaneler, Şehir Kulübü, radyo dükkânları, komşuluklar, evler, bahçeler, okullar, Konyaaltı obaları ve teknelerde radyo dinlemiştir. Yayın, 1938'den sonra Antalya Halkevi tarafından sokak hoparlörlerindendinletilmiştir. Tüm bu süreçte radyo sadece toplumun; dinleyicilerin ve tek tek bireylerin yaşamlarının bir parçası olmakla kalmamıştır; insanların bakış ufkunu genişleten bir aygıt olarak da algılanmıştır. Aynı zamanda bir propaganda aracı olan radyo yayını, Türkiye'de 1927'de başladığı tarihten 1992'ye kadar devlet eliyle şekillenmiştir.Toplumsal kimliğin inşasında radyoya başat bir rol biçilmeye çalışılmıştır. Radyo bunun ötesinde, kültürel yaşamda kendi özgün yerini almış ve yaşamları bir parça da olsa şekillendirmiştir. Bu araştırmada, 2007-2019 arasında Antalya Kent Belleği Merkezi tarafından 201 kişiyle yapılan toplam 820 saatlik sözlü tarih görüşmesinin video kaydı dinlenmiş ve analiz edilmiştir. Ayrıca-en eski nüshası 1922'ye tarihlenen yerel gazeteler ile fotoğraf ve muhtelif belgelerin olduğu- Antalya Kent Belleği Merkezi Arşivi taranmış; yazılı arşiv malzemesi ile öz yaşam öyküleri bir arada değerlendirilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda 2017-2019 arasında 10 kişiyle tematik sözlü tarih görüşmesi gerçekleştirmiştir. Araştırmada, 20.yüzyılda Antalya'da radyonun toplumsal bellekteki yeri incelenerek, 52 kaynak kişinin tanıklığıyla, kronolojik olarak dökümü yapılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Toplumsal Bellek, Sözlü Tarih, Radyo, Antalya.