İnsan bakım kuramına temellendirilmiş teknoloji destekli eğitim programının kök hücre nakli olan çocukların ebeveynlerinin bilgi, öz-yeterlik, yaşam kalitesi, kaygılarına etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DUYGU ALTUNTAŞ

Danışman: OSMAN ALPHAN KÜPESİZ, EMİNE EFE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma, hematopoetik kök hücre nakli olan çocukların ebeveynlerine yönelik geliştirilen İnsan Bakım Kuramı'na Temellendirilmiş Teknoloji Destekli Eğitim Programı'nın (İBK-tEBEP) bilgi düzeyi, öz yeterlik, yaşam kalitesi ve kaygı düzeyleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Araştırma üç aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada Hematopoetik Kök Hücre Nakli olan çocukların evde bakımına yönelik İBK-tEBEP (6 gün 6 oturum yüz yüze ve 8 hafta mobil uygulama) geliştirilmiştir. İkinci aşamada taburculuk sonrası kullanım için mobil uygulama geliştirilmiştir. Son aşamada ise hematopoetik kök hücre nakli olan çocuğu olan 30 ebeveyn ile çift kör, girişimsel, izlemsel randomize kontrollü çalışma yapılmıştır. Girişim grubuna (n=15) İBK-tEBEP, Kontrol grubuna (n=15) rutin taburculuk eğitimi uygulanmıştır. Veriler, Çocuk ve Ebeveyn Tanıtım Formu, Ebeveynin Bakıma İlişkin Bilgi Düzeyi Değerlendirme Formu, Genel Öz-Yeterlik Ölçeği, Kanserli Hastalara Bakım Verenlerde Yaşam Kalitesi Ölçeği, Durumluk Kaygı Ölçeği ile toplanmıştır. Veriler sayı, yüzde, ortalama, ki kare Wilcoxon işaretli sıralar testi ve iki yönlü karma dersenli Anova testi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmada her iki gruptaki ebeveynlerin bilgi düzeyinde artış olduğu ancak girişim grubundaki ebeveynlerin bilgi düzeyindeki artışın büyük etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir (p 0.05). İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş Teknoloji Destekli Eğitim Programı ile gruplara ve ölçüm zamanlarına göre girişim grubundaki ebeveynlerin bilgi, öz yeterlik, yaşam kalitesi, kaygı düzeyleri arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: İnsan Bakım Kuramı'na Temellendirilmiş Teknoloji Destekli Eğitim Programı'nın uygulanabilir olduğu, kök hücre nakli olan çocukların ebeveynlerinde bilgi, öz yeterlik ve yaşam kalitesini artırmada, nakil ilişkili kaygılarını azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir.