PRETERM BEBEKLERDE ORAL KOLOSTRUM UYGULANMA SÜRESİNİN KLİNİK SONUÇLAR ÜZERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF CEREN ORUÇ
Danışman: Kıymet Çelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Preterm doğumlar perinatal sağlık bakımıyla ilişkili en önemli sorunlardan biridir. Son yıllarda gelişen yenidoğan bakımıyla birlikte aşırı preterm infantların sağ kalım oranları artmaktadır. Ancak tüm önlem ve gelişmelere rağmen nekrotizan enterokolit (NEK) ve geç başlangıçlı sepsis, morbidite ve mortalitede önde gelen nedenler olmaya devam etmektedir. Anne sütü ile beslenme ve orofaringeal kolostrum uygulaması bu riskli grupta bağışıklık sistemi üzerine etkili olduğu gösterilen uygulamalardır. Kolostrum, meme epitelindeki sıkı bağlantılar açıkken meme tarafından üretilen ilk süttür. Kolostrum, sitokinler ( anti-inflamatuar sitokinler ve pro-inflamatuar sitokinler) ve sIgA ve laktoferrin gibi diğer immun ajanlardan zengindir. OKU içeriğindeki biyoaktif faktörler sayesinde NEK ve sepsis gibi morbiditelere karşı koruma sağlar. Bu çalışmada birincil amaç farklı sürelerde ve dolayısıyla farklı kümülatif dozlarda uygulanan oral kolostrumun NEK insidansı ve beslenme üzerindeki etkisini belirlemektir. İkincil amaç ise gastrointestinal sistem dışındaki diğer morbiditeler üzerindeki etkinliğinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde Temmuz 2022- Haziran 2024 tarihleri arasında 32. gestasyonel hafta ve altında canlı doğan ve yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatırılan yenidoğanların dahil edildiği tek merkezli prospektif vaka kontrollü kohort çalışma olarak planlandı. Hastalar oral kolostrum uygulanmayanlar (Grup 1), üç gün süreyle oral kolostrum uygulananlar (Grup 2) ve on gün süreyle oral kolostrum uygulananlar (Grup 3) olmak üzere üç grupta kategorize edildi. Gruplar nekrotizan enterokolit ve diğer morbiditeler açısından karşılaştırıldı. Bulgular: Her bir gruba 46 hasta olmak üzere toplam 138 hasta çalışmaya alındı. Grup 1'de Evre 2 ve üzerinde NEK görülen infant sayısı 5 (% 10.9), Grup 2'de 2 (% 4.3) olarak sonuçlandı. Grup 3'te ise Evre 2 ve üzerinde NEK görülmedi. Üç grup NEK açısından incelendiğinde oral kolostrum uygulanma süresinin NEK insidansı üzerinde etkisi saptanmadı. Total enteral beslenme zamanı Grup 1'de ortanca 12 (9-15) gün, Grup 2'de ortanca 9 (7-13) gün ve Grup 3'te ise ortanca 9.5 (7-12) gündü ve total enteral beslenme zamanı açısından farklılıklar mevcuttu (p: 0.013). Grup 1'de total enteral beslenme zamanı Grup 2 ve 3'e kıyasla daha uzun saptandı (sırasıyla p:0.034, p:0.004). Taburculukta beslenme içeriği incelendiğinde Grup 1'de taburculuk sırasında sadece anne sütü ile beslenen infant sayısı 14 (%34.1), Grup 2'de 24 (%54.5) ve Grup 3'te 30 (%71.4) olarak görüldü. Taburculukta sadece anne sütü ile beslenme oranı Grup 1'de Grup 3'e göre daha düşük sonuçlandı (p:0.003). Kültür kanıtlı sepsis oranı Grup 1'de Grup 2 ve 3'e kıyasla daha yüksekti (sırasıyla p:0.004, p< 0.001). Grup 1'de ortanca 21 (12-41) gün, Grup 2'de ortanca 10 (7-20) gün ve Grup 3'te ortanca 17 (10-25) gün infantların antibiyotik gereksinimi olduğu görüldü. Grup 1'de toplam antibiyotik süresi Grup 2'ye kıyasla daha yüksek saptandı (p:0.001). Çalışmaya dahil edilen pretermler oral kolostrum uygulanan grup (n=92) ve uygulanmayan grup (n=46) olmak üzere analiz edildiğinde oral kolostrum uygulanan grupta 2 (%2.2) hastada ve uygulanmayan grupta 5 (%10.9) hastada evre 2 ve üzeri NEK görüldü. Oral kolostrum uygulanan grupta evre 2 NEK insidansı daha düşük sonuçlandı (p:0.028). Total enteral beslenme zamanı açısından iki grup karşılaştırıldığında oral kolostrum uygulanan grupta ortanca 9 (7-12) gün ve oral kolostrum uygulanmayan grupta ortanca 12 (9-15) gün olduğu görüldü. Oral kolostrum uygulanan grupta hastaların total enteral beslenme zamanı daha kısa olarak sonuçlandı (p:0.004). Sonuç: Oral kolostrum uygulanan grupta NEK gelişme oranı uygulanmayan gruba göre literatür ile benzer şekilde daha düşük bulundu. Oral kolostrum uygulanma süresinin NEK gelişimi üzerine etkisi saptanmadı. Oral kolostrum uygulanan grupta total enteral beslenme zamanının daha kısa olduğu ve sadece anne sütü ile beslenme oranının formül süt veya anne sütü+ formül süt alanlara kıyasla oral kolostrum uygulanan grupta daha yüksek olduğu görüldü.