SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ 21. YÜZYIL ÇOKLU OKURYAZARLIK BECERİLERİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA BEYZA AÇIL
Danışman: Nadire Emel Akhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:21. Yüzyılda bireylerin gelişen ve değişen yaşam şartlarına uyum sağlayabilmesi için birden fazla alanda kendisini geliştirmesi gerekmektedir. Bu durum ortaya birden fazla çoklu okuryazarlık kavramını ortaya çıkarmıştır. Çoklu okuryazarlık bireyin birden fazla okuryazarlık becerisine bütünsel olarak sahip olabilmesi şeklinde ifade edilebilir. Sosyal bilgiler dersinin de çok yönlü bir öğretim programına sahip olduğu düşünüldüğünde sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kendilerini birçok okuryazarlık becerisinde geliştirmesi önem taşımaktadır. Bu kapsamda araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adalarının 21. Yüzyıl çoklu okuryazarlık becerilerini çeşitli değişkenlere göre incelemektir. Araştırmanın çalışma grubu Akdeniz Bölgesi'nde bulunan bir devlet üniversitesinde 2020-2021 eğitim öğretim yılında sosyal bilgiler öğretmenliği bölümünde öğrenim gören öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmada, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak Çevik ve Şentürk (2019) tarafından geliştirilen "21. Yüzyıl Okuryazarlık Becerileri Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise çoklu okuryazarlık becerileri hakkında görüşlerini almak için araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formundan yararlanılmıştır Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutundan elde edilen sonuçlara göre sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çoklu okuryazarlık becerileri içerisinde "bilgi ve teknoloji okuryazarlığı, eleştirel düşünme ve problem çözme, sosyal sorumluluk ve liderlik, kariyer bilinci beceri" düzeylerinin yüksek olduğu "girişimcilik ve inovasyon" becerisinin ise diğer becerilere göre daha orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır; çoklu okuryazarlık beceri düzeyinin cinsiyet değişkeni açısından anlamlı bir farklılığın gözlemlenmediği ancak "Kariyer Bilinci" alt boyutunda kadınların lehine anlamlı oranda daha yüksek düzeyde farklılaştığı; sınıf düzeyi ve akademik başarılarına (GANO) göre ise istatistiksel anlamda bir farklılığın olmadığı, öğretmen adaylarının çoklu okuryazarlık düzeylerinin birbirleriyle aynı orana sahip olduğu görülmüştür. Araştırmanın nitel boyutunun sonuçlarında ise sosyal bilgiler öğretmen adayları sosyal bilgiler öğretmeninde olması gereken en önemli becerilerin iletişim ve eleştirel düşünme becerisi olduğunu ifade etmişlerdir. Ayrıca öğretmen adayları kendilerinin eleştirel düşünme ve teknoloji okuryazarlığı becerilerinde iyi; iletişim ve girişimcilik becerilerinde ise diğer becerilere göre daha zayıf olduklarını belirtmişlerdir. Bu sonuçlar doğrultusunda nitel bulgularının nicel bulguları desteklediği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: 21. Yüzyıl becerileri, çoklu okuryazarlık, sosyal bilgiler, sosyal bilgiler öğretmen adayı.