“Amaç Karşıtı İş Davranışları İle Kişilik ve İş Tatmini Arasındaki İlişkinin Yapısal Eşitlik Modeli İle İncelenmesi”
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aylin Aktaş Alan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): VESİLE RÜYA EHTİYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın temel amacı, amaç karşıtı iş davranışları ile kişilik ve iş tatmini arasındaki ilişkinin modellenmesidir. Bununla birlikte amaç karşıtı davranışları ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmesi ve araştırmaya katılan kişilerin demografik özellikleri itibariyle amaç karşıtı iş davranışları sergilemeleri bakımından farklılıkların incelenmesi de alt amaçlar olarak belirlenmiştir. Söz konusu amaçlarla, beş yıldızlı zincir otel işletmelerinde çalışan personel üzerinde iki farklı araştırma yürütülmüştür. 255 otel çalışanının katıldığı birinci çalışma grubu verileri ile amaç karşıtı iş davranışları ölçeği geliştirilmiştir. Bu aşamada açıklayıcı faktör analizi ile elde edilen yedi boyuta (iş arkadaşlarına saldırı, hırsızlık, geri çekilme, üretime karşı sapkınlık, madde kullanımı, uygunsuz eylemler, kaynakların kötüye kullanımı) doğrulayıcı faktör analizi de uygulanarak ölçek yapısı doğrulanmıştır. 719 otel çalışanın katıldığı ikinci çalışma grubu ile de amaç karşıtı iş davranışları ile kişilik ve iş tatmini arasındaki ilişkiler modellenmiş ve hipotezler kurulmuştur. Kişiliğin ölçümünde beş faktör kişilik modeli (dışadönüklük, yumuşak başlılık, özdenetim, duygusal tutarsızlık ve gelişime açıklık) temel alınmıştır. İş tatmini ise tek boyutta ölçülmüştür. Ardından yapısal eşitlik modellemesi kapsamında hipotezler test edilmiş ve model doğrulanmıştır.Sonuçlar, kişilik ve iş tatmini kavramlarının amaç karşıtı iş davranışları ile negatif ilişki içinde bulunduğunu doğrulamakta ancak elde edilen regresyon değerlerinin düşüklüğü, amaç karşıtı davranışlar üzerinde etkili olan diğer bazı bireysel ve örgütsel faktörlerin varlığını düşündürmektedir. Yapılan analizler (ortalamalarına ilişkin) doğrultusunda otel çalışanlarının cinsiyetleri, yaşları ve eğitim durumlarının amaç karşıtı davranışlar açısından anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir.Otel işletmelerinde amaç karşıtı iş davranışları ile bireylerin kişilik özellikleri ve iş tatmini algıları arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi ve bu yönde önerilerin geliştirilmesi otel çalışanları ve yöneticileri için faydalı olacaktır. Ayrıca otel işletmelerinde karşılaşılan amaç karşıtı iş davranışlarının tespitine yönelik geliştirilen ölçek, özgünlüğü nedeniyle ulusal yazına yapılan önemli bir katkıdır.