Doğu Türkçesi ile Yazılmış 'Tiriglikning Yolı' Adlı Eser Üzerine Dil İncelemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA ÇAKMAK
Danışman: Enfel Doğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İsveçli Türkolog Gunnar Jarring tarafından Doğu Türkistan'da Türk yaşayan Türkler üzerine ciddi çalışmalar yapılmıştır. Bu çerçevede Kaşgar'da kurulan matbaa Türkleri Hristiyanlaştırma çabasına hizmet ederken o dönemdeki dillerini de kayıt altına alınmasını sağlamıştır. Gunnar Jarring'in Tarım havzasında -Uygur bölgesinde- yürüttüğü çalışmalar sonucu Çağatay Türkçesine ve devamındaki erken dönem yeni Uygur Türkçesine ait birçok eser, Lund Üniversitesi Kütüphanesi'nde, "The Jarring Collection" ismiyle kayıtlı olup bu kütüphanenin zengin koleksiyonlarından biridir. Jarring, sadece sahada edindiği kitapları İsveç'e götürerek koruyuculuğunu yapmamış, aynı zamanda Doğu Türkçesinin sözlüğünü de alanla ilgilenenlere kazandırmıştır. Üzerinde çalışma yapılacak olan eser "Tiriglikning Yolı" da Jarring Kütüphanesine kayıtlı bir kitaptır. Eser ile ilgili bugüne kadar her hangi bir çalışma yapılmamıştır. Aynı zamanda 20. yüzyıl Kaşgar dili ile ilgili de yayınlar yok denecek kadar azdır. Bu çalışmayla 20. yüzyılda Kaşgar vilayetinde kullanılan dil mercek altına alınarak daha önceki dönemde kullanılan ve artık ağız özelliklerinin yazıya girdiği geç dönem Çağatay Türkçesi metinleri ile karşılaştırma yapılacaktır. Çağatay Türkçesinin son döneminde ağız özelliklerinin hangi şekillerde yazı diline girdiği tespit edilecektir.