Farklı Düzeylerde Kireç İçeren Topraklara Uygulanan Arıtma Çamurunun Cynodon dactylon (L.) Pers. ve Lolium perenne (L.) Yetiştiriciliğinde Kullanımı ve Ağır Metallerin Biyoakümülasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hüseyin Ok
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ŞULE ORMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Antalya Hurma Atık Su Arıtma Tesisinden alınan kurutulmuş ve stabilize edilmiş arıtma çamuru 0 (Aç0), 0.5 (AÇ0.5), 1 (AÇ1), 2 (Aç2), 4 (AÇ4), 8 (AÇ8) ton da-1 dozlarında; %8 (T1) ve %19.4 (T2) düzeylerinde CaCO3 içeren iki toprağa homojen bir şekilde karıştırılmış ve hazırlanan bu ortamlarda Bermuda (Cynodon dactylon L. Pers.) ve İngiliz (Lolium perenne L.) çim bitkileri yetiştirilmiştir. Arıtma çamuru uygulamaları yetiştirme ortamlarının (toprak ve arıtma çamuru karışımı) pH'ında belirgin bir değişime neden olmazken; EC, organik madde içeriği, toplam azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg) ve sodyum (Na) konsantrasyonlarını arttırmıştır. Arıtma çamuru uygulamalarına bağlı olarak hem bermuda hem de İngiliz çiminin yetiştirildiği ortamların toplam demir (Fe), çinko (Zn), mangan (Mn) konsantrasyonları artış gösterirken; toplam Cu konsantrasyonu bermuda'nın yetiştirildiği ortamlarda artmış, İngiliz çiminin yetiştirildiği ortamlarda ise azalmıştır. Toprakların kireç düzeyleri açısından genel bir değerlendirme yapıldığında yetiştirme ortamlarının toplam Fe, Zn, Mn ve Cu konsantrasyonları T1 toprağında T2 toprağına göre daha yüksek olarak belirlenmiştir. Bermuda'nın yetiştirildiği ortamların toplam Ni ve Cr konsantrasyonları arıtma çamuru uygulamaları ile artış göstermiş, toplam Cd konsantrasyonu açısından ise belirgin olmasa da hafif bir azalma belirlenmiştir. İngiliz çiminin yetiştirildiği ortamların arıtma çamuru uygulamaları ile toplam Ni konsantrasyonu artmış, toplam Cr ve Cd konsantrasyonları hafif bir azalma göstermiştir. Her iki bitkinin yetiştirme ortamlarının toplam Ni, Cr ve Cd konsantrasyonları T1 toprağında T2 toprağına göre daha yüksek olarak belirlenmiştir. Arıtma çamuru uygulamalarındaki artışa bağlı olarak; bermuda ve İngiliz çimlerinin çıkış ve alanı kaplama hızları azalma göstermiş; bitki boyu, 1-9 skalasına göre gözlemlenen renk kriteri, Minolta- Spad 502 Plus cihazı ile arazi koşullarında yapılan klorofil ölçüm değerleri, laboratuar koşullarında toplam klorofil analizi sonucunda elde edilen değerler, kuru ağırlık verimi, bitkilerin N, P, K, Ca, Mg ve Na konsantrasyonları artış göstermiştir. Arıtma çamuru uygulamalarına bağlı olarak bermuda çiminin Fe ve Zn konsantrasyonları artmış; Mn ve Cu konsantrasyonları ise azalmıştır. Bemuda çiminin Ni, Cr, Pb ve Cd konsantrasyonları üzerine uygulamaların etkileri önemli olmamıştır. Arıtma çamuru uygulamalarına bağlı olarak ingiliz çiminin Fe, Mn, Cr ve Cd konsantrasyonları azalmış, Zn ve Cu konsantrasyonları ise artmıştır. İngiliz çiminin Ni konsantrasyonu ise AÇ1 uygulamasına kadar azalmış, ancak bu uygulamadan sonra artış eğilimine girmiştir. Yetiştirilen çim bitkilerinin üst aksamları için hesaplanan biyoakümülasyon değerleri (BAFFe, BAFZn, BAFMn, BAFCu, BAFNi, BAFCr ve BAFCd) BAF için verilen kritik sınır değeri olan 1'den daha düşük olarak tespit edilmiş ve bu bitkilerinin hiperakümülatör olmadığı belirlenmiştir. Genel bir değerlendirme yapıldığında arıtma çamuru uygulamaları hem deneme topraklarında hem de yetiştirilen çim bitkilerinde ağır metaller açısından herhangi bir risk oluşturacak etkiye sahip olmamıştır. Zira, toprakların organik madde içeriği ile makro ve mikro besin elementleri açısından zenginleşmesini sağladığı için çim bitkilerinin büyüme ve gelişmelerini olumlu etkilemiştir. İncelenen kriterler açısından 4 ton da-1 (AÇ4) ve 8 (AÇ8) ton da-1 uygulamaları arasında belirgin bir fark belirlenemediği için 4 ton da-1 uygulama düzeyinin yeterli olacağı düşünülmektedir.