Arazi kullanımı/arazi örtüsü değişiminin uzaktan algılama teknolojileriyle izlenmesi ve kentsel yayılma kapsamında değişimin istatistiksel analizi; Kuzey Kıbrıs örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM ESENDAĞLI
Danışman: Serdar Selim
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doğa ile insan arasında olan ilişkiyi iyi bir şekilde anlamak, doğal otamdaki değişikliklerin farkında olmak ve sürdürülebilirlik için daha iyi bir planlama yapabilmek adına arazi örtüsü ve arazi kullanımı değişimlerinin saptanması ve bu bağlamda gerekli önlemlerin alınması büyük önem taşımaktadır. Özellikle 2000'li yıllardan itibaren kent merkezlerinin genişlemesi ve kentli nüfusunun hızlı artışı, arazi kullanımı ve arazi örtüsü üzerinde önemli değişiklikleri beraberinde getirmiştir. Stratejik, jeopolitk ve turistik öneme sahip olan Kıbrıs adası da bu değişikliklerin etkilerini önemli oranda hissetmektedir. Dolayısıyla adadaki arazi kullanımı ve arazi örtüsü değişiminin belirlenmesi, değişimin yönünün tespit edilmesi, ada biyocoğrafyasının sürdürülebilirliği ve yönetimi için büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda Kuzey Kıbrıs'taki Lapta, Girne, Lefkoşa ve Mağusa bölgeleri çalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu bölgelerin seçiminde, nüfus oranı, kentleşme yoğunluğu ve turistik önemi dikkate alınmıştır. Bu çalışmanın amacı, Kıbrıs adasının Kuzey kesiminde yer alan ilgili bölgelerin son 10 yıllık arazi kullanımı / arazi örtüsü değişiminin izlenmesi, değişimin yönünün tespit edilmesi, bölgelerdeki kentleşmenin geleceğe yönelik projeksiyonunu oluşturarak koruma, planlama ve yönetim kapsamında öneriler geliştirmektedir. Arazi kullanımı / arazi örtüsü değişimini belirleyebilmek için Landsat 8 OLI TIRS uydu görüntüleri kullanılmış, görüntülere atmosferik düzeltme işlemleri gerçekleştirilmiş ve CORINE 1. düzeye göre sınıflandırma işlemleri uygulanmıştır. Oluşturulan arazi örtüsü haritalarında doğruluk analizleri gerçekleştirilmiş ve tüm bölgelerde %80'nin üzerinde doğruluklar elde edilmiştir. Son 10 yıllık arazi örtüsü değişimi, elde edilen haritalardan belirlenmiş ve yerleşim merkezleri özelinde Girne bölgesinde %65.59, Lapta bölgesinde %33.60, Lefkoşa bölgesinde %66.87 ve Mağusa bölgesinde %83.50 oranında kentleşmede artış gözlenmiştir. Bunun yanında, yerleşim merkezlerinin mekansal değişimi Kuzey Kıbrıs'ın batı ve kuzey bölgeleri yönüne doğru olduğu tespit edilmiştir. Bölgelerdeki nüfusun da kentleşmeyle orantılı olarak bir artış gösterdiği belirlenmiştir. Kentleşmenin 2050 yılı için projeksiyonu korelasyon analizi ile tahmin edilmiş ve grafikleri oluşturulmuştur. Sonuç olarak çalışma alanı özelinde arazi kullanımı / arazi örtüsü değişimi izlenmiş, değişimin yönü tespit edilmiş ve bu bölgelerdeki kentleşmenin geleceğe yönelik projeksiyonu tahmin edilmiştir. Bu kapsamda bölgeye yönelik koruma - kullanma - yönetim stratejilerinin geliştirilebilmesi bağlamında elde edilen bulgulara göre öneriler sunulmuştur. Bu çalışmanın, merkezi ve yerel yönetimlere, karar vericilere, ilgili bölgelere yönelik planlama kararlarında yol gösterici olacağı öngörülmektedir.