Ahmed b. Muhammed el-Beradânî ve el-Fevaidü'l-müntekâ alâ şarti'l-imameyn adlı eseri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AMAR DARWİSH

Danışman: Mehmet Dilek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Buhârî (ö. 256/870) ve Müslim‟in (ö. 261/875) kitaplarında sahîh hadisleri tahrîc ettiklerine dair açıklamaları bulunmaktadır. Ancak bu hadisleri tahrîc ederken hangi şartları koştuklarına dair bir beyanları yoktur. Bununla birlikte kitaplarını incelediğimizde ve eserlerine verdikleri isimlere baktığımızda belli bir noktaya kadar her iki imamın şartlarıyla ilgili bilgi edinme imkanı bulabilmekteyiz. Buhâri ve Müslim‟in Sahîh‟lerinden sonra bu kitaplar esas alınarak tasnif edilen diğer kitaplarda geçmekte olan "Bu hadis, Buhârî ve Müslim‟in şartına uygundur" ifadesi Sahîhayn‟da zikredilen bir râvinin söz konusu hadisin isnadında geçtiği anlamına geldiği anlaşılmaktadır. Buhârî ve Müslim‟in râvileri konusunda araştırma yapıldığında aralarında farklar olduğu görülmektedir. Buhârî, hafızası son derece sağlam râvilerin rivayetlerini ilgili bâba asıl hadîs olarak alırken, bir derece aşağıdaki râvilerin rivayetlerini sadece asıl olan hadîsleri desteklemek için tahrîc etmektedir. Müslim ise her iki râvi grubunu doğrudan bâba asıl hadîs olarak almaktadır. Buhâri ve Müslim arasındaki fark rivayet tarzlarında da ortaya çıkmaktadır. Buhâri, an‟aneli rivayetlerde iki râvinin birbiriyle karşılaşmasını şart koşarken Müslim, muâsır olmalarını yeterli görmüştür. Buhârî gibi lika şartını ileri sürenler arasında bunun yanı sıra sema‟ın yani işitmenin de şart olup olmadığı tartışma konusudur. Bazıları karşılaşmanın tek başına yeterli olduğunu savunurken ekseriyetin görüşü karşılaşmadan maksadın zaten işitmiş olmak olduğu yönündedir. Bağdat‟ın önemli hadisçilerinden sayılan V. Hicrî asır âlimi Ahmed b. Muhammed el-Beradânî, ġeyhayn‟ın şartlarını esas alarak bir kitap yazmıştır. Yazma olan bu eserin el-Fevâidü‟l-hısânü‟l-avâlî‟l- müntekâtu‟s-Sıhâh alâ şarti‟l-İmâmeyn‟dir. Ġki cüz olup bir cüzü kayıp olan eseri incelediğimizde müstahrec tarzında tasnif edildiğini anlamaktayız. Ġçerisinde kırkdört hadis bulunmaktadır. Eserin bu cüzünü incelediğimizde müellifin kendi isnadlarıyla Buhârî ve Müslim‟deki metinleri esas alarak kitabını telif etmiş olduğu anlaşılmaktadır. Buhârî‟nin ve Müslim‟in şartının ne olduğuna dair herhangi bir bilgi vermemektedir. Sadece hadisin metninin Sahîhayn‟da geçtiğini açıklamaktadır. Dolayısıyla eserin müstedrek değil daha çok müstahrec niteliğinde bir eser olduğunu anlamaktayız. Çalışmamız doküman analizi ve karşılaştırma yöntemleriyle sürdürülmüştür. Anahtar kelimeler: el-Beradânî, ġart, Buhârî, Müslim, Râvi, Hadis.