Konaklama Yapılarında Akıllı Sistemlerin Mekânsal Entegrasyonu: İnşaat Süreci ve İç Mimarın Rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İç Mimarlık, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASMAR IBRAHIMOVA
Danışman: Zuhal Kaynakcı Elinç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Konaklama sektörü, misafir beklentilerinin hızla dijitalleşmesi ve küresel sürdürülebilirlik baskılarının artmasıyla birlikte köklü bir dönüşüm sürecine girmiştir. Bu dönüşümün merkezinde akıllı sistemlerin otel yapılarına entegrasyonu yer almaktadır. Mevcut akademik yazın incelendiğinde, bu alandaki araştırmaların büyük çoğunluğunun mühendislik perspektifinden yürütüldüğü; enerji performansı, protokol karşılaştırmaları ve misafir memnuniyeti gibi konulara yoğunlaştığı görülmektedir. Buna karşın akıllı sistemlerin otel iç mekanına fiziksel entegrasyon sürecini, inşaat aşamalarındaki disiplinlerarası koordinasyonu ve bu koordinasyonun mekânsal tasarım kararlarına somut yansımalarını derinlemesine ele alan çalışmalar oldukça sınırlı kalmaktadır. Yukarıda bahsedilen bütün bu nedenler araştırmanın temel motivasyonunu oluşturmaktadır. Bu çalışma, akıllı sistemlerin otel iç mekân tasarımına entegrasyonunu inşaat ve uygulama süreçleri ekseninde incelemeyi, iç mimarın bu süreçteki rolünü ve sorumluluklarını disiplinlerarası bir çerçevede ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada literatür taraması, saha gözlemleri, teknik belge analizleri ve yarı yapılandırılmış uzman görüşmelerinden oluşan çok yönlü bir araştırma yapılmıştır. Vaka çalışması olarak Azerbaycan'ın Gence şehrinde inşaat süreci bizzat izlenen 35 odalı İmaret Oteli seçilmiş; otelin akıllı sistem altyapısına ait orijinal tedarikçi maliyet belgeleri de analiz kapsamına dahil edilmiştir. Bu sayede yalnızca teknik ve mekânsal değil, ekonomik boyutuyla da kapsamlı bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, iç mimarın rolünün geleneksel estetik koordinatörlükten disiplinlerarası sistem entegratörlüğüne evrildiğini ortaya koymaktadır. İnşaat sürecinde gerçekleştirilen saha gözlemleri; kablo güzergâhlarından sensör yerleşim koordinatlarına, DND/MUR (Rahatsız Etme / Oda Hizmeti Talebi) panel konumlarından akıllı kilit kasnak boyutlarına kadar tüm teknik kararların mimari tasarımla eş zamanlı olarak planlanmasının şantiyedeki revizyon ihtiyacını ve maliyeti belirgin biçimde azalttığını göstermiştir. Maliyet analizi bulguları ise akıllı sistem yatırımının büyük bölümünü güvenlik altyapısının oluşturduğunu; enerji otomasyonu bileşenlerine yapılan yatırımın ise Nesnelerin İnterneti (IoT) sistemlerinin sağladığı enerji tasarrufu ve operasyonel verimlilik kazanımları sayesinde kısa bir işletme döneminde amorti edileceğini ortaya koymuştur. Tüm bu bulgular; mimar, iç mimar, elektrik mühendisi ve inşaat mühendisinin inşaata başlamadan önce ortaklaşa kullanabileceği disiplinlerarası bir yol haritasına dönüştürülmüş ve çalışmanın somut çıktısı olarak sunulmuştur. Elde edilen sonuçların; tasarımcılar, mühendisler ve otel yatırımcıları için disiplinlerarası bir yol haritası oluşturması ve iç mimarlık eğitimine katkı sağlaması beklenmektedir.