Yeşil bina uygulamalarını ve kullanımının benimsenmesini engelleyen faktörlerin yapı uzmanı kullanıcıları açısından değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU BİLGİN CEYLAN
Danışman: İkbal Erbaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çevresel sorunların giderek artmasıyla birlikte, günümüz insanları gelecek nesillerin sağlıklı bir yaşam sürebilmeleri adına onlara temiz bir çevre bırakma sorumluluğu üstlenmiştir. Yoğun kaynak kullanımında ve çevre problemlerinde önemli paya sahip olması nedeniyle yapı sektöründe de sürdürülebilir çözümler geliştirilmesi hususunda yeni yaklaşımların geliştirilmesi zorunluluk haline gelmiştir. Yapı sektöründe yeşil dönüşüm hareketinin ürünü olan yeşil binalar, yapılı çevrenin doğal çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltma potansiyeline sahip, doğal kaynakları verimli kullanan yapılardır. Yapı sektöründe sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için yeşil binaların benimsenmesi ve yaygınlaşması gerekmektedir. Yeşil binalar gelişmiş ülkelerde geniş kapsamlı bir uygulama alanı haline gelmişken, yapılan literatür araştırması yeşil binaların Türkiye'de oldukça sınırlı bir uygulama alanının olduğunu ve henüz istenilen seviyeye ulaşamadığını ortaya koymaktadır. Bu durumun en temel sebebi Türkiye'de yeşil bina üretimine ve kullanımına ilişkin engellerin mevcut olmasıdır. Yeşil binaların üretimi arz talep dengesiyle ilgili bir süreç olduğundan bu dengedeki en önemli aktörler yapı uzmanları ve kullanıcılardır. Türkiye'de yeşil bina uygulamalarındaki engellere ilişkin çalışma bulunmasına rağmen yeşil bina kullanımının benimsenmesindeki engellere ilişkin yeterince çalışmaya rastlanılmamaktadır. Bununla birlikte bu konuları sürecin ana aktörleri olan yapı uzmanı kullanıcıları açısından değerlendiren çalışmaya da rastlanılmamıştır. Bu çalışmanın amacı yeşil bina uygulamalarını ve kullanımının benimsenmesini engelleyen faktörleri tespit etmektir. Çalışma yeşil binaların önündeki engelleri yeşil binaların uygulanması ve kullanıcı tarafından benimsenmesi olmak üzere iki farklı süreçte ele alarak sürecin temel aktörü olan yapı uzmanlarının aynı zamanda yeşil bina kullanıcısı olarak engellere ilişkin bakış açılarını değerlendirmeyi kapsamaktadır. Bu kapsamda Türkiye`de inşa edilmiş önemli bir yeşil bina uygulama örneği teşkil eden İstanbul Küçükçekmece Belediyesi'nde çalışan ve dolayısıyla aynı zamanda bir yeşil bina kullanıcısı olan yapı uzmanlarının bakış açıları değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında nicel araştırma yöntemlerinden anket yöntemi kullanılmıştır. Yapı uzmanlarına literatür taraması sonucu belirlenen ekonomik ve finansal engeller, farkındalık ve eğitim engelleri, sektörel engeller ve politik engeller olmak üzere dört grup altında sınıflandırılan yeşil bina uygulamalarını engelleyen faktörleri içeren bir anket uygulanmıştır. Ankette aynı zamanda yönetimsel ve bireysel engeller grupları altında toplanan yeşil bina kullanımının benimsenmesini engelleyen faktörlere yönelik oluşturulan sorularda yer almıştır. Anket verileri SPSS istatistik programında Relative Important Index (RII), Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Bağımsız Örneklem T Testi kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucu elde edilen bulguların karşılaştırılması ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Yeşil bina uygulamalarını ve kullanımının benimsenmesini engelleyen faktörler tespit edilmiş ve bu engellerin giderilmesine yönelik öneriler sunulmuştur. Çalışma sonuçları yapı uzmanlarının mesleki deneyim süreleri ve yeşil bina proje deneyimlerine bağlı yeşil bina uygulamalarındaki engellere bakış açılarında farklılıklar olduğunu, yeşil bina kullanımının benimsenmesindeki engellere bakış açılarında ise farklılık olmadığını göstermektedir. Sonuçlar Türkiye' de yeşil bina uygulamalarındaki en önemli engellerin farkındalık ve eğitim engelleri ile politik engeller gruplarında toplandığını göstermektedir. Bu engellere ek olarak ekonomik ve finansal engel grubundaki ilk yatırım maliyetinin yüksekliği faktörünün en önemli engeller arasında yer aldığı tespit edilmiştir. Yeşil bina kullanımının benimsenmesindeki engeller değerlendirildiğinde ise bireysel engeller grubunun yönetimsel engeller grubundan daha yüksek önem derecesine sahip olduğu tespit edilmiştir. Bireysel engeller gurubunda en önemli engellerin başında kullanıcının, yeşil binalar ve bunların faydaları hakkında bilgi yetersizliği ile yeşil bina konseptine uygun davranışların faydasını kısa vadede görememesi olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonuçları yeşil binaların hem uygulamalarında hem de kullanımının benimsenmesinde tespit edilen engellerin, yeşil binalara ilişkin politika uygulayıcıları ile bina yönetim desteğinin yetersizliği ve kamuoyundaki bilgi ve eğitim eksikliği üzerine yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Bu engellerin birçoğunun eğitim, devlet desteği ve yeşil bina araştırmaları yoluyla ortadan kaldırılabileceği öngörülmektedir. Bu çalışma sonuçları politika yapıcılara, yapı uzmanlarına, kullanıcılara, bina yönetimlerine ve ilgili diğer paydaşlara yeşil bina uygulamalarını ve kullanımının benimsenmesini hızlandırmak adına uygun stratejiler geliştirebilmeleri için temel bilgiler sunulmaktadır. Bu bilgiler ışığında yeşil bina uygulamaları iyileştirilebileceği ve Türkiye'deki yeşil binalara yönelik piyasa talebi artışının teşvik edilebileceği düşünülmektedir. Çalışmada elde edilen verilerin kapsamlı bir literatür taraması sonucunda ortaya konulması nedeniyle sonuçların aynı zamanda gelecekte bu alanda yapılacak diğer bilimsel araştırmalara altlık oluşturması ve bilim alanına katkı sağlanması beklenmektedir.