Değişen Madde Fonksiyonu ve Ölçme Değişmezliği ile Matematik Okuryazarlığı Test Puanlarında Olası Yanlılığın İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PELİN DEĞER IŞILA
Danışman: Güçlü Şekercioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma kapsamında, matematik okuryazarlığı becerilerinin ölçülmesindeki olası yanlılıklar, DMF ve Ölçme Değişmezliği analizleri aracılığı ile incelenmiştir. Çalışma süresince, Matematik okuryazarlığı becerilerinin ölçüldüğü bir testte yer alan maddeler için oluşturulan cinsiyet alt grupları (kız ve erkek öğrenciler), yerleşim yeri alt grupları (büyükşehir ve şehirlerden katılan öğrenciler) ve okul türü alt grupları (özel ve devlet okulları) arasında ölçme değişmezliğinin sağlanıp sağlanamadığı ve maddelerin bahsi geçen değişkenlere göre DMF gösterip göstermediğinin incelendiği altı temel araştırma sorusu ele alınmıştır. Bütüncül bir yöntem içeren bu çalışmada, 2024 yılında Türkiye'nin çeşitli illerinde uygulanan Matbeg sınavının Matematik alt testine katılım sağlayan 7179 ortaokul öğrencisinden (5, 6, 7 ve 8. sınıf düzeyleri) oluşan bir çalışma grubu incelenmiştir. Madde analizleri kapsamında, Madde Güçlük İndeksleri ve Madde Ayırt Edicilik İndeksleri hesaplanmıştır. DMF analizleri R yazılımında difR paketi kullanılarak, Klasik Test Kuramı'na (KTK) dayalı Mantel-Haenszel Tekniği ve Madde Tepki Kuramı'na (MTK) dayalı Lord'un Ki-Kare İstatistiği Tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Cinsiyet, yerleşim yeri ve okul türü alt grupları arasında ölçme değişmezliği incelemesi, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve Ölçme Değişmezliği için temel varsayımların karşılanmasını içeren sıralı adımları takiben Çok Gruplu Doğrulayıcı Faktör Analizi (ÇGDFA) yolu ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular, cinsiyet değişkeni için 5., 6., 7 ve 8. sınıflarda tam ölçme değişmezliğinin sağlandığını göstermiştir. Her iki DMF belirleme tekniğinden elde edilen DMF sonuçlarına göre ise herhangi bir cinsiyet grubuna yönelik bir yanlılık tespit edilmemiştir. Yerleşim yeri değişkenine ilişkin olarak, 5. sınıflar için tam ölçme değişmezliği sağlanırken, 6. sınıflar için yapısal değişmezlik sağlanmıştır. DMF analizi sonuçlarına göre DMF içeren maddelerin iki sınıf kademesinde de genel olarak şehirlerden katılım sağlayan öğrenciler lehine olduğunu göstermiştir. Okul türü değişkeni ile ilgili olarak, 5. sınıflar için tam ölçme değişmezliği sağlanırken, 6.sınıflar için yapısal değişmezlik sağlanmış, 7. sınıflar için ise zayıf faktöriyel değişmezlik sağlanmıştır. DMF analizi sonuçları, dengeli bir yanlılık dağılımı sergilerken, özel okul veya devlet okulu öğrencileri için önemli bir avantaj gözlemlenmemiştir. Elde edilen bulgulara göre, belirli sınıf düzeylerinde çoğunlukla şehirlerden katılım sağlayan öğrenciler ve devlet okullarında öğrenim görmekte olan öğrenciler lehine olası yanlılıklar tespit edilmiştir. DMF analiz sonuçlarının birden fazla teknik kullanılarak karşılaştırılması, olası madde yanlılığının kapsamlı bir şekilde tespit edilmesi için farklı yöntemlerin kullanılması gerekliliğinin altını çizmektedir. Bu araştırma bulgularına dayanılarak, madde yanlılığını etkileyen potansiyel faktörler belirlenmiş ve gelecekte yapılacak araştırmalar için önerilere yer verilmiştir.