Balkan Göçmenlerinde Kent Kimliği, Aidiyet ve Kentlileşme Süreçleri: Buca Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİRTAN BOZLU
Danışman: Sevinç Güçlü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentsel yaşam kültürel, sosyal ya da ekonomik nedenlerle ayrışmış mekânsal kümelenmelerin toplamından meydana gelmektedir. Mekânsal kümelenmeleri oluşturan belirli toplumsal ortaklıklara sahip gruplar yaşadıkları mekân içerisinde, belirli bir tarihsel süreç içerisinde inşa edilen ve yeniden inşa edilmeye devam eden, ortak bir belleğe, bu belleğin şekillendirdiği kimliklere ve kültürel pratiklere sahiptir. Grubun ortak belleği, kimliği ve kültürel pratikleri yaşadıkları mekânı şekillendirdiği gibi, ayrıca bu mekândan etkilenmektedir. Bulunduğu mekânı kimlik ve kültür ekseninde şekillendiren; mekâna bir aidiyet besleyen, sosyal, kültürel ve ekonomik ilişkiler inşa eden bir mekânsal kümelenme de İzmir'in Buca ilçesinde Balkan göçmenlerinin yoğun olarak yaşadığı bölgede yer almaktadır. Yaklaşık olarak 1900'lü yılların ilk çeyreğinde Buca'ya kitleler halinde göç eden Balkan göçmenleri, 1950'li yıllara kadar iskanlı göçmen statüsünde ve bizzat devlet desteğiyle bölgeye göç etmeyi sürdürmüştür. 1950'li yıllardan itibarense, serbest göçmen statüsünde ve daha küçük gruplar halinde 2000'li yılların başlarına kadar bölgeye belirli aralıklarla göç etmeye devam etmişlerdir. Günümüze kadar uzanan bu süre boyunca, Buca'da etnik temelli mekânsal bir kümelenme eğilimi gösteren Balkan göçmenleri yaşadıkları yerin mekânsal, sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde önemli birer toplumsal aktör ve tarihsel tanık konumunda olmuştur. Açıklamalar doğrultusunda, bu araştırma İzmir kentinin en kalabalık ilçesi olan Buca'da ikamet eden Balkan göçmenlerinin (Boşnak, Pomak, Arnavut, Selanik Göçmeni) kentlileşme süreçlerini, yaşadıkları mekânda kent kimliği ve Balkan göçmeni kimliğinin birlikteliğini ve yarattığı imkanları, mekandaki etnik kimlik ve kültürel pratiklerinin yeniden üretim süreçlerini, mekânla kurdukları toplumsal ilişkileri ve aidiyetleri belirli bir tarihsellikte açıklamayı hedeflemektedir. Açıklanması hedeflenen bu temalar, karma araştırma deseninin gerekleri doğrultusunda elde edilen ilgili veriler ve araştırmanın kuramsal çerçevesini oluşturan kentlileşme, mekânsal kümelenme ve kolektif bellek kavramları üzerinden betimsel olarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak, Balkan göçmenlerinin kimliklerini ve kültürel pratiklerini Buca ilçesinde sürdürmeye devam ettikleri, bu devamlılığın da mekânsal olarak kümelendikleri bölgede Balkan göçmeni kimliğinin sağladığı avantajlar ve kolektif bellek aracılığıyla mümkün olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Kentleşme, Mekansal Kümelenme, Balkan Göçmenleri, Bellek, Kimlik