Deneysel sıçan üveit modeli ve ARPE-19 hücre kültüründe tauroursodeoksikolik asidin oküler inflamasyon üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF SAMET ATLIHAN
Danışman: Mehmet Erkan Doğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Endotoksinle indüklenen üveit (EİÜ), akut oküler inflamasyonu modellemek için yaygın olarak kullanılan ve insan üveitinin bazı özelliklerini yansıtan güvenilir bir deneysel modeldir. Anti-inflamatuar ve hücre koruyucu özelliklere sahip bir safra asidi olan Tauroursodeoksikolik Asit (TUDCA), endoplazmik retikulum (ER) stresi ve apoptoz mekanizmalarını hedefleyerek inflamatuar hasarı azaltabilir. Bu çalışma, TUDCA'nın in vivo ve in vitro EİÜ modellerindeki koruyucu etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Erkek Wistar sıçanlarında, lipopolisakkarit (LPS) enjeksiyonu ile EİÜ modeli oluşturulmuş; bazı gruplara intraperitoneal TUDCA uygulaması yapılmıştır. Retinal pigment epitel (RPE) hücre modeli olarak ARPE-19 hücre kültürü kullanılmıştır. Oküler inflamasyon klinik ve histolojik yöntemlerle değerlendirilmiştir. İmmunohistokimya ve immünofloresan boyamalar ile Glukoz Düzenleyici Protein 78 (GRP78), kaspaz-3, kaspaz-12 ve apoptoz belirteçleri analiz edilmiştir. Ayrıca, kaspaz-3 aktivite ölçümleri ve TUNEL analizleri apoptoz düzeylerini değerlendirmek için uygulanmıştır. Bulgular: TUDCA uygulaması, sıçanlarda LPS ile indüklenen inflamasyonu ve retinal kalınlaşmayı anlamlı derecede azaltmıştır. ARPE-19 hücrelerinde, TUDCA uygulaması LPS'ye bağlı hücre canlılığı kaybını önlemiş ve morfolojik hasarı hafifletmiştir. Her iki modelde de TUDCA tedavisi sonrası GRP78, kaspaz-3 ve kaspaz-12 ekspresyon düzeylerinde azalma gözlenmiştir. TUNEL ve kaspaz-3 aktivite testleri, TUDCA'nın retina dokusunda ve hücre kültüründe apoptozu azalttığını doğrulamıştır. Tartışma: Bu bulgular, TUDCA'nın inflamasyonda aktive olan ER stresi ve apoptoz yollarını etkin bir şekilde baskıladığını göstermektedir. Hem anti-inflamatuar hem de sitoprotektif etkileri, TUDCA'nın oküler inflamatuar hastalıklarda potansiyel bir tedavi adayı olarak değerlendirilebileceğini desteklemektedir. Sonuç: TUDCA, EİÜ modelinde klinik, histopatolojik ve moleküler düzeylerdeki inflamatuar yanıtı anlamlı ölçüde baskılamaktadır. Anahtar Kelimeler: Apoptoz, Endoplazmik Retikulum (ER) Stresi, Endotoksinle İndüklenen Üveit (EİÜ), İnflamasyon, Tauroursodeoksikolik asit (TUDCA).