Antalya kundu bölgesinde temalı oteller: Yersizleşmenin mekânsal örüntüleri üzerine bir değerlendirme

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELİS DÜZPARMAK

Danışman: Serkan Kılıç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mimarlık disiplininde, toplumsal bilgi ve üretim alanı olan mekân, insan ve yaşamla temasa geçtiğinde yere dönüşmektedir. Yer, hep oluş halinde olan, anlam, kimlik ve kültür yüklü alanlardır. Modernizme kadar özgün bir yapıda olan yer, kapitalizmin üretim ve tüketim döngüsünde meydana gelen değişimlerin etkisiyle kendine özgü niteliklerini kaybetmeye başlamış ve bu yerlerde yersizleşme meydana gelmiştir. Bu dönemde, toplumsal yaşam ekonomik dinamikler üzerinden biçimlendirilmiştir. Buna bağlı olarak zaman ve mekân olguları nicelleşmiş ve birbirinden ayrılmıştır. Özellikle, kapitalizmin küreselleşmesi ve artan teknolojik gelişmeler, gündelik yaşamda hızı arttırmıştır. Bu hız artışı, mekânı zaman aracılığıyla öldürmüş ve zaman olgusunu "an"a dönüştürmüştür. Bu yeni dünya olgusu, insanların hayatının merkezine tüketim kavramını yerleştirmiştir. Artık insanlar, yoğun haz alma beklentisi içerisinde sürekli farklı olanı arzulamakta ve bu doğrultuda tüketim yapmaktadırlar. Dolayısıyla bu durum, mekân üretimlerine de yansımıştır. Bu bağlamda, mekânlar, yerleri oluşturan özelliklerin algılanabilir imajlara dönüştürülmesiyle göz merkezci bir yaklaşımla tasarlanmakta ve görsel açıdan tüketilmektedir. Özellikle bu şekilde üretilen ve tüketilen mekânlarından biri olan konaklama tesisleri, tüketici kimlikli turist profilinin artan talepleri doğrultusunda biçimlenmektedir. Bu nedenle, turistlerin beklentilerini karşılamak amacıyla hayale ve kurguya dayalı, zaman- mekân olgularından bağımsız temalı oteller tasarlanmaya başlamıştır. Temalı oteller, Las Vegas, Dubai vb. gibi tarihsel, kültürel ve coğrafi açıdan herhangi bir tasarım girdisi olmayan çöl yerleşkelerinde sıra dışı tasarımları ile anlamlı olabilmektedir. Ancak Antalya gibi birçok açıdan özgün değere sahip bir yerde, temalı oteller bağlamdan kopuk tasarımlarıyla yersizleşmeye neden olmaktadır. Bu tez çalışmasında, zengin doğal, kültürel ve tarihsel mirasa sahip Antalya kentinde, bu tür zenginliklere sahip olmayan bir bağlamda gelişen temalı otellerin yoğunlaşma nedeni sorgulanmış ve bu nedene bağlı olarak ortaya çıkan temalı otel tasarımlarının yersizleşmeye neden olan hangi mekânsal örüntüler üzerinden gerçekleştirildiği araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle geniş ölçekte yapılan kaynak taraması ile Antalya gibi her açıdan zengin mirasa sahip bir bölgede temalı otellerin yoğunlaşma nedeni, hâkim turizm modelinin böyle bir mekân düzeni ile örtüşmesi, global ölçekte geçerli yersizleşmeye dayalı mekânsal örüntülerin kitle turizmi ve her şey dâhil sistemine uygunluğu olarak saptanmıştır. Ardından tez kapsamında, Antalya Kundu bölgesinde yer alan temalı otellerin yersizleşme eğilimlerinin tespitine yönelik alan çalışması gerçekleştirilmiştir.