Kültürel Zeka ve Destinasyon Aşinalığının Destinasyon İmajı ve Destinasyonu Ziyaret Etme Niyeti Üzerindeki Etkisinde Etno-Kültürel Empatinin Aracılık Rolü: İskandinav Ülkeleri Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE KARAKAŞ
Danışman: Beykan Çizel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bireylerin seyahat motivasyonları çok çeşitli olup ve genellikle tatil türlerinin seçimini ve tatmin edici deneyimlerin arayışını belirleyen eş zamanlı nedenlerin bir karışımını içermektedir. Belirli bir destinasyonu ziyaret etme kararı, kişisel deneyimler ve bilişsel süreçlerle şekillenebilen algılanan imajıyla güçlü bir şekilde bağlantılıdır. Aynı kültürel geçmişten gelen bireyler arasında bile, farklı deneyimler ve öğrenme süreçleri, bakış açılarını etkileyebilir ve bu da kültürlerarası bağlamlarda adaptasyonlarını etkilemektedir. Empati ise turistler ve yerel halk arasında karşılıklı anlayışın geliştirilmesinde ve toplum yanlısı davranışların teşvik edilmesinde, potansiyel olarak çatışmaların azaltılmasında ve seyahat deneyiminin zenginleştirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu bilgiler ışığında, bu çalışma yerel halk ve kültüre yönelik empatinin Türkiye'yi ziyaret eden İskandinav turistlerin davranışsal niyetleri ve destinasyon algıları üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Çalışmanın temel amacı turizm araştırmaları için özel olarak tasarlanmış bir etno-kültürel empati ölçeğinin geliştirilmesinin ilk aşamasını gerçekleştirmektir. İskandinav ülkeleri -İsveç, Norveç, Danimarka ve Finlandiya- Türkiye'nin turizm sektörüne önemli katkıları bulunana ülkeler olup, bu ülkeler Türkiye ile arasındaki önemli kültürel mesafe nedeniyle odak noktası olarak seçilmiştir. Araştırmada keşfedici sıralı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında etno-kültürel empati ölçeğinin nihai hali oluşturulmuş ve 17 madde ve üç boyutlu yapı elde edilmiştir. Böylece araştırmanın temel amacı gerçekleştirilmiştir. Ardından üst düzey modelleme tekniği kullanılarak, geliştirilen bu ölçeğin nomolojik geçerliliğinin sağlandığı belirtilmiştir. Elde edilen sonuçlar ışığında bireylerin destinasyon imaj algılarında kültürel zeka, destinasyon aşinalığı ve etnokültürel empatinin anlamlı bir etkiye sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda etno-kültürel empatinin kültürel zekanın destinasyon imajı ve ziyaret etme niyeti üzerindeki etkisinde aracı role sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın bir diğer önemli bulgusu olarak ise sosyal kimliğin, destinasyon aşinalığının destinasyon imajı ve ziyaret etme niyeti ilişkisinde düzenleyici rolünün bulunduğunun tespit edilmesidir. Çalışmada turizme odaklı bir etno-kültürel empati ölçeğinin geliştirilmesi ve bir model ile sınanması araştırmanın özgünlüğünün bir göstergesi olarak kabul edilmiştir. Empati, turistler ve yerel halk arasında karşılıklı anlayışın geliştirilmesinde ve toplum yanlısı davranışların teşvik edilmesinde, potansiyel olarak çatışmaların azaltılmasında ve seyahat deneyiminin zenginleştirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır (Batson ve Ahmad, 2009). Bu bilgiler ışığında, bu çalışma yerel halk ve kültüre yönelik empatinin Türkiye'yi ziyaret eden İskandinav turistlerin davranışsal niyetleri ve destinasyon algıları üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Çalışmanın temel amacı turizm araştırmaları için özel olarak tasarlanmış bir etno-kültürel empati ölçeğinin geliştirilmesinin ilk aşamasına işaret etmektedir. İskandinav ülkeleri -İsveç, Norveç, Danimarka ve Finlandiya- Türkiye'nin turizm sektörüne önemli katkıları bulunana ülkeler olup, bu ülkeler ile Türkiye arasındaki önemli kültürel mesafe nedeniyle odak noktası olarak seçilmiştir. Bu durum, yeni bir empati ölçeğini test etmek için uygun bir çerçeve sağlamaktadır. Araştırmanın amaçları arasında turist empatisinin boyutlarını tanımlamak, kültürel zekâ ve destinasyon aşinalığının empati üzerindeki etkilerini incelemek ve empatinin turistlerin Türkiye'ye ilişkin algılarını ve turizm faaliyetlerine katılma isteklerini nasıl etkilediğini değerlendirmek yer almaktadır.