Antalya Havzası yeraltı suyu seviye değişiminin yapay zeka yöntemleriyle incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERDEM ATÇA

Danışman: Halil İbrahim Burgan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yeraltısuları, dünya nüfusunun yaklaşık üçte birinin içme suyu ihtiyacını karşılayan ve tarımsal üretimin temelini oluşturan önemli doğal kaynaklardır. İklim değişikliği ve antropojenik faktörlerin etkisiyle, yeraltı su seviyelerinde küresel çapta ciddi düşüşler gözlemlenmektedir. Bu durum, su kaynaklarının sürdürülebilirliği ve gelecekteki su güvenliği açısından endişe verici bir tablo çizmektedir. Antalya havzası da bu küresel eğilimden etkilenmekte olup, bölgedeki yer altı su seviyeleri son yıllarda önemli ölçüde düşüş göstermiştir. Bu çalışma, Antalya havzasındaki gözlem kuyularının su seviyesi değişimlerini, Çita Optimizasyon Algoritması ile optimize edilmiş yapay sinir ağları kullanarak analiz etmektedir. Araştırma, 2008-2023 yılları arasındaki seviye ölçüm verilerini temel alarak, gelecek on yıllık su seviyesi tahminlerini yapmayı amaçlamaktadır. Çita Optimizasyon Algoritması ile elde edilen sonuçların değerlendirilebilmesi için model; Parçacık Sürü Optimizasyonu, Gri Kurt Optimizasyonu ve Simulated Annealing Algoritması ile optimize edilerek çalıştırılmış ve elde edilen değerlendirme ölçütleri karşılaştırılmıştır. Gri Kurt Optimizasyonu ile optimize edilerek çalıştırılan modelin en iyi ölçütlere ulaştığı Çita Optimizasyon Algoritmasının ise rekabetçi sonuçlar ortaya koyduğu belirlenmiştir.