ÜÇ BOYUTLU İÇ MEKAN PERSPEKTİFLERİNİN YAPAY ZEKA ARAÇLARIYLA ORYANTALİST TARZDA TASARLANMASI

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İç Mimarlık, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAZİYE DİLARA TÜRK ÇANAK

Danışman: Zuhal Kaynakcı Elinç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde görsel üretmeye yarayan yapay zeka araçları; iç mimarlık, mimarlık gibi alanlarda yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada İstanbul'da yer alan Osmanlı dönemi tarihi oryantalist yapılarının iç mekan analizi doğrultusunda yine yapay zeka araçları kullanılarak perspektif çizimden oryantalist render oluşturulmasını sağlayan sürdürülebilir bir metodoloji, altlık önerilmesi amaçlanmaktadır. Önerilen altlık tüm tasarımcılar ve özellikle bazı bölgelerde gösterişli iç mekan tasarımı pazarlaması için gittikçe artan talep karşısında kullanılabilir pratik bir yöntemdir. Çalışmanın materyal bölümünde Özdener (2010)'un oluşturmuş olduğu oryantalist yapı kategorizasyonunda yer alan Çırağan Sarayı, Şale Köşkü, Beylerbeyi Sarayı ve Yıldız Hamidiye Camisi'ne ait 42 adet iç mekan fotoğrafı, 3dsMax üzerindeki 5 yatak odası modeline ait 15 perspektif çizimi ve ChatGPT'den alınan prompt materyal olarak kullanılmaktadır. Metot bölümünde ChatGPT aracı ile oryantalist tarihi yapılarına ait iç mekan fotoğraflarının analiz edilmesi ve analiz sonucunda Stable Diffusion promptu üretilmesi; elde edilen prompt ile Stable Diffusion parametre ayarları kullanılarak 15 farklı perspektif çiziminden belirlenen teknik parametre ayarlarıyla perspektif korunarak oryantalist render üretilmesi ve renderlar üzerinde yetersiz kalan iç mimari detayların ChatGPT tarafından tespit edilmesi ile son ChatGPT revizyon görsellerin oluşturulması anlatılmaktadır. Bulgular bölümünde elde edilen prompt, içeriği ve Türkçe çevirisi verilmiştir. Perspektif çizim, Stable Diffusion renderı ve ChatGPT revizyon görsel çıktıları çizelge halinde sunulmaktadır. Elde edilen son oryantalist iç mekan görselleri incelenerek genel atmosferde oryantalizmi ve iç mekan elemanları üzerinde oryantalist özellikleri ne kadar doğru yansıttığı uzman görüşünde değerlendirilmiştir. Çalışmada yapay zeka araçları ile oluşturulan yöntem farklı konseptte iç mekan görsellerinin oluşturulmasına da ışık tutabilir. İç mimarlık alanındaki proje süreçlerine hızlı ve pratik bir bakış açısı getirebilir.