Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde müzikli etkinliklerin üstbilişsel dinleme farkındalığı ve dinleme öz yeterliği üzerinde etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAGİHAN ERGUN
Danışman: Mehmet Canbulat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde üstbilişsel dinleme farkındalığı ve dinleme öz yeterlik algısının kazandırılmasında müziğin etkisini göstermek hedeflenmiştir. Nicel ve nitel veri kaynaklarının bir arada kullanıldığı karma yöntemle gerçekleştirilen bu araştırmada iç içe karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Akdeniz Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezinde 2021-2022 eğitim yılında yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B1 seviyesi öğrenciler oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Yabancı Dil Olarak Dinleme Öz Yeterlik Ölçeği", "Dinleme Becerisine Yönelik Üstbilişsel Puanlama Anahtarı" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Veri toplama süreci öncesinde müzik içerikli etkinlikler planlanmıştır. Etkinlikler planlanırken uzman görüşü doğrultusunda Yeni İstanbul B1 ders kitabı, Türkiye Maarif Vakfı tarafından hazırlanan yabancı dil olarak Türkçenin eğitim programındaki B1 seviyesi dinleme/izleme kazanımları ve dinleme ölçme teknikleri esas alınmıştır. Etkinliklerin haftalık planlanmasından sonra uygulama sürecine geçilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin çalışmanın başında ve sonunda araştırma kapsamında Dinleme Öz Yeterliği ve Dinlemeye Yönelik Üstbilişsel Farkındalıkları Ölçekleri yardımıyla veriler elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde dinleme öz yeterlik öntest sonuçları puanlarının sonucunda iki grup arasında anlamlı bir fark olmadığı ortaya çıkmıştır. Sontest sonuçları deney grubu öğrencilerinin puanlarının daha yüksek olduğunu göstermiştir. Üstbilişsel dinlediğini anlama farkındalık öntest puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Sontest sonuçlarında ise deney grubu öğrencilerinin puanlarının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Analiz sonucunda oluşan bulguları derinlemesine incelemek adına deney grubu öğrencileriyle görüşmeler yapılmıştır. Nitel veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Deney grubu öğrencilerine bu süreçte dinleme öncesi ve sonrasında nasıl bir yol izlemeleri gerektiği hakkında bilgi verilip dinlediğini anlama farkındalığı kazandırılmaya çalışılmıştır. Müzikli etkinliklerin üstbilişsel dinleme farkındalığı ve dinleme öz yeterlik algısı üzerinde olumlu etkileri tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde müzikli etkinliklerin üstbilişsel dinleme farkındalığı ve dinleme öz yeterlik algısının geliştirilmesinde önemli bir rol oynadığı söylenebilir. Bulgular incelendiğinde müzikli etkinlikler üstbilişsel dinleme farkındalığı ve dinleme öz yeterlik algısı üzerinde önemli kazanımlar sağlayabilir. Bunda müziğin temelde verimli bir eğitim aracı olması bununla birlikte üstbilişsel dinleme eğitimi verilmesi de etkili olabilir. Müzikli dinleme etkinlilerine üstbilişsel dinleme stratejilerinin dahil edilmesi öğrencilerin ilgisini çekebilir ve motivasyonlarını artırabilir. Öğrencilerin öğrenme süreçlerinin farkında olmakla birlikte bunları kontrol edebilecek seviyeye ulaşmış olmaları, öğrendiklerini keşfetmeye, kendi dinlemelerini değerlendirmeye teşvik edebilir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde derslerde müzik etkinliklerin kullanımı üstbilişsel dinleme becerisi ve dinleme öz yeterlik algısının geliştirilmesinde, motivasyonun arttırılmasında, öğrencilerin derse aktif katılımında, öğrenilenlerin hatırlanmasında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.