Hemodiyaliz hastalarında uyku hijyeni eğitimi ve motivasyonel görüşmenin uyku hijyeni, uyku kalitesi ve yaşam kalitesine etkisi: Randomize kontrollü çalışma

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELEK AVCI

Danışman: FATMA ARIKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırmanın amacı, hemodiyaliz hastalarında uyku hijyeni eğitimi ve motivasyonel görüşme girişiminin uyku hijyeni, uyku kalitesi ve yaşam kalitesi üzerine etkisini incelemektir. Yöntem: Bu araştırma randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Hemodiyaliz programında olan 20'si girişim, 20'si kontrol grubu olmak üzere 40 hemodiyaliz hastası ile yürütülmüştür. Girişim grubundaki hastalara uyku hijyeni eğitimi sonrası bireysel olarak 4 seans online motivasyonel görüşme uygulanmıştır. Kontrol grubuna standart bakımın yanı sıra uyku hijyeni eğitimi verilmiştir. Girişim öncesi veriler Kişisel Bilgi Formu, Uyku Hijyen İndeksi, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, KDQOL-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Son test verileri 10. haftanın sonunda toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPPS 23.0 kullanılarak istatistiksel analizler yapılmıştır. Bulgular: Girişim ve kontrol grubu hastaların sosyodemografik özellikleri ve hastalık özellikleri benzerdi (p>0.05). Girişim grubunda uyku hijyeni puanlarında anlamlı iyileşme görüldü (p=0.004). Girişim grubunda Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puanı girişim sonrası belirgin biçimde düşerken gruplar arası fark son testte anlamlı bulundu (p<0.001). KDQOL-36 Yaşam kalitesi Ölçeği mental komponent alt boyutunda (p=0.035) ve böbrek hastalığı yükü alt boyutunda (p=0.048) girişim sonrası fark anlamlı bulundu. Sonuç: Uyku hijyeni eğitimiyle birlikte motivasyonel görüşme hemodiyaliz hastalarında; uyku hijyeni, uyku kalitesi ve yaşam kalitesi üzerinde anlamlı iyileşme sağladığı saptanmıştır. Uyku hijyeni eğitimi ve motivasyonel görüşmenin tüm hemodiyaliz kliniklerinde uygulanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Motivasyonel Görüşme, Uyku Hijyeni, Uyku kalitesi, Yaşam Kalitesi