Antalya ilinde Alman hamamböceği (Blattella germanica L.) popülasyonlarında fipronil direncinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Şevval Kahraman Kökten
Danışman: Hüseyin Çetin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Antalya ilinin farklı bölgelerinden toplanan Alman hamamböceği (Blattella germanica L.) popülasyonlarında fipronile karşı gelişen direnç düzeylerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. B. germanica, kapalı yaşam alanlarında yaygın olarak bulunan, halk sağlığı açısından önemli bir zararlı olup, insektisitlere karşı hızla direnç geliştirme potansiyeline sahiptir. Araştırma kapsamında, sahadan elde edilen 12 farklı popülasyona, duyarlılık düzeylerine göre seçilen ve 0,25–140 ng/ml aralığında değişen fipronil dozları laboratuvar koşullarında uygulanmıştır. Uygulamalardan 72 saat sonra ölüm oranları kaydedilmiş ve bu verilere dayalı olarak Probit analiziyle LD₅₀ değerleri hesaplanmıştır. Ayrıca, saha popülasyonlarına ait LD₅₀ değerlerinin, duyarlı referans popülasyona ait LD₅₀ değeri ile karşılaştırılması yoluyla direnç katsayıları (RR) belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, fipronilin genel olarak etkili bir insektisit olduğunu, ancak bazı popülasyonlarda düşük düzeyde direnç gelişimi bulunduğunu göstermiştir. On iki popülasyonun dokuzunda LD₅₀ değerleri 1–3 ng/ml aralığında bulunmuştur. Bu durum, fipronilin tek başına sürekli ve yoğun kullanımının direnç gelişimini teşvik edebileceğini; bu nedenle entegre zararlı yönetimi (IPM) ilkeleriyle desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu tez çalışması, Türkiye'de B. germanica popülasyonlarında fipronil direncine yönelik yürütülen ilk sistematik araştırmadır. Elde edilen bulgular, hem yerel düzeyde insektisit kullanım politikalarının yeniden değerlendirilmesi hem de direnç izleme programlarının oluşturulması açısından bilimsel katkı sağlamaktadır