Acil Serviste Ağrı Algısında Bilişsel Fonksiyonların Rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hüseyin KANALICI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): YILDIRAY ÇETE
Özet:Giriş ve Amaç: Ağrılı durumların acil servislerde değerlendirilmesi ve uygun tedavilerinin yapılması acil tıp uygulamalarında önemli yere sahiptir. Yaşlılıkta ve bilişsel bozukluk durumlarında ağrı ciddi bir problem olarak değerlendirilmeli ve yaklaşım için özel stratejiler belirlenmelidir. Literatürde bilişsel bozukluğu olmayan bireylerde birçok kişisel ağrı değerlendirme testleri çalışması olsa da, yaşlılarda ve bilişsel bozukluğu olanlarda bu testlerin karşılaştırıldığı çok az çalışma vardır. Yapılan çalışmanın birincil amacı, acil servislerde ağrı algısında bilişsel fonksiyonların rolünü belirlemektir. Çalışmanın ikincil amaçları; hastanın yaş, cinsiyet, eşlik eden kronik hastalıklar, sosyoekonomik durum ve eğitim durumu gibi değişkenlerinin ağrı algısı üzerindeki etkilerini ölçmektir. Gereç ve yöntem: İleriye dönük kesitsel, gözlemsel çalışma, 15.06.2007 ile 31.10.2007 tarihleri arasında yıllık 57,855 (2007 yılı) erişkin hasta başvurusu olan Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Acil Servis?inde yapıldı. Çalışmaya 18 yaş ve üzerinde bilinci açık olan ve herhangi bir ağrı yakınması olmayan hastalar alındı. Çalışmaya alınan hastaların demografik verileri, eşlik eden kronik hastalıkları ve vital bulguları çalışma formuna kaydedildi. Ağrı standardizasyonu için hastalara antekübital bölgeden 20 gauge damar yolu tek seferde açıldı. Bilişsel bozukluğu olan hastaların değerlendirilmesi için MMDT ve SÇT kullanıldı. Bilişsel bozukluk göstergesi olarak MMDT skorları 23 ve altı olan hastalar kabul edildi. Sonuçlar: Çalışmada 223 hasta istatistiksel analiz için değerlendirildi. Bilişsel bozukluğu olan hastalarda, bozukluğu olmayan hastaların GAS skorları karşılaştırıldığında iki hasta grubu arasında istatistiksel anlamlı fark tespit edilemedi (p>0.05). YAS verileri ile analiz yapıldığında ise, iki hasta grubu arasında istatistiksel anlamlı fark tespit edildi (p 0.05). Diyabeti olan hastalarla olmayan hastaların GAS-YAS istatistikleri arasında anlamlı fark tespit edildi (p<0.05). Hipertansiyonu olan hastalarla olmayan hastaların GAS istatistikleri arasında anlamlı fark tespit edildi (p<0.05). Tartışma: Acil servislerde sayısı giderek artan yaşlı hastaların değerlendirilmesinde ve ağrı tedavilerinde sorunlar yaşanmaktadır. Bu sorunların azaltılabilmesi için hastaların bilişsel fonksiyonlarının da değerlendirilmesi önem kazanmaktadır. Bilişsel fonksiyon bozukluğu olan hastalar sağlık kuruluşlarına başvurduğunda, ağrılarını ifade etmede normal fonksiyonları olan hasta grubuna göre daha fazla risk altındadırlar. Bilişsel bozukluğu olan hastaların değerlendirilmesinde yüz ve vücut reaksiyonlarını içeren ağrı değerlendirme yöntemlerinin tercih edilmesi hastaların daha doğru değerlendirmelerini sağlayabilir.