BÖBREK NAKLİ ALICILARINDA HATIRLATICI KISA MESAJ GÖNDERMENİN İMMÜNSUPRESİF İLAÇ KULLANIM UYUMUNA ETKİSİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÜBRA ERDAL

Danışman: Ebru Karazeybek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırmanın amacı, böbrek nakli alıcılarında hatırlatıcı kısa mesaj göndermenin immünsupresif ilaç kullanım uyumu üzerine olan etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma randomize kontrollü bir çalışmadır. Çalışmaya müdahale grubunda 50, kontrol grubunda 50 hasta olmak üzere toplam 100 böbrek nakli alıcısı katılmıştır. Müdahale grubundaki hastalara nakil sonrası 7. 8. ve 9. aylarda her gün, günde dört defa hatırlatıcı kısa mesaj gönderilmiştir. Kontrol grubuna ise, herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Ayrıca her iki gruptaki katılımcıların 7. 8. ve 9. ay takrolimus kan düzeyi ölçüm sonuçları kayıt edilmiştir. Araştırmada "Sosyo-Demografik ve Tanıtıcı Özellikler Formu" ile "İmmünsupresif İlaç Kullanımına Uyum Ölçeği" uygulanmıştır. Verilerin analizi tanımlayıcı istatistikler ve parametrik testlerle gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 kabul edilmiştir. Bulgular: Kontrol ve müdahale grubundaki hastaların gruplara homojen olarak dağıldıkları saptanmıştır. Nakil alıcılarında günlük hatırlatıcı kısa mesaj gönderilmesinin çalışma sonundaki ilaç uyum ölçeği puan artışını bağımsız olarak pozitif yönde etkilediği saptanmıştır (β=0.356, p<0.001). Kontrol ve müdahale grubunun takrolimus kan plazma düzeyi ortalamaları istatistiksel olarak benzerdi (p=0.944). Kontrol grubunda kan düzeyine göre ilaç uyumsuz hasta oranı %39.5 ve müdahale grubunda %16.7 olup, kontrol grubunda uyumsuz hasta oranının anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç: Bu çalışmada böbrek nakli alıcılarına hatırlatıcı kısa mesaj gönderilerek immünsupresif ilaç kullanım uyumunu arttırdığı istatistiksel ve klinik olarak etkili olduğu belirlenmiştir. Nakil alıcılarının ilaç uyumunun arttırılmasında, basit bir teknolojik yöntem olan hatırlatıcı kısa mesaj uygulamasının yaygınlaştırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: böbrek nakli, hatırlatıcı kısa mesaj, immünosüpresif ilaçlar, ilaç uyumu, hemşirelik