Öğretmenlerin Program Okuryazarlığı Yeterliklerinin Yordayıcısı Olarak Yaratıcı Düşünme ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEJDET ÖZTÜRK
Danışman: Etem Yeşilyurt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Program okuryazarlığı, eğitimin genel dairesi içinde rol üstlenen tüm kişilerde bulunması gereken temel beceriler ve yeterliklerle ilintilidir. Program okuryazarlığı; programı oluşturan temel ögeleri anlama, algılama, içselleştirerek uygulama becerisidir. Günümüz dünyasında toplumların gelişim ve kalkınmasını oluşturan temel faktörlerden birisi eğitimdir. Eğitimin bu rolünü yerine getirmesi de yaratıcı düşünen bireyler yetiştirmekle mümkündür. 21. yüzyılda öğrencilerinin öğrenmelerini desteklemek ve onları başarıya ulaştırmak isteyen öğretmenlerin pek çok beceriye sahip olması gerekmektedir. Geleceğin başarılı öğrencileri 21. yüzyılın donanımlarına sahip nitelikli öğretmenlerle sağlanabilir. Öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlığını kuramsal olarak, bazı çalışma sonuçlarına göre ise uygulamalı ve istatistiksel sonuç olarak etkileyen ve ilişkisi olduğu anlaşılan çeşitli bağımsız değişkenler bulunmaktadır. Bu değişkenler arasında üst düzey düşünme becerilerinden yaratıcı düşünme ile 21. yüzyıl öğreten becerileri değişkenleri yer almaktadır. Ancak bu değişkenlerin hem birbirlerini etkileme düzeyi ve açıklama oranları hem de eğitim programı okuryazarlığını etkileme düzeyi ve açıklama oranını veri (somut, istatistiksel) ve kuramsal temeli bağlamında bir bütün olarak ilişkisel model içerisinde somut bir biçimde ortaya koyan herhangi bir çalışmaya ulaşılamamıştır. Bu araştırmanın genel amacı; yaratıcı düşünme ile 21. yüzyıl öğreten becerileri değişkenlerinin eğitim programı okuryazarlığı üzerindeki yordama düzeyinin bir yapısal eşitlik modeliyle incelenmesi ve bu değişkenlerin betimsel olarak değerlendirilmesidir. Bu araştırmanın gerçekleştirilmesinde "genel tarama modeli" kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022- 2023 eğitim ve öğretim yılı ikinci döneminde, Antalya ili Kepez İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı ortaokul kademesinde görev yapan 700 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmaların verileri Eğitim Programı Okuryazarlığı Algı Ölçeği, Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Kullanımı Ölçeği ile elde edilmiştir. 02.03.2023 -11.04.2023 tarihleri arasında elde edilen veriler SPSS 27 ve AMOS 24 paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın alt amaçlarına ilişkin veriler, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma teknikleriyle; araştırmanın hipotezlerine ilişkin veriler ise AFA, DFA ve yapısal eşitlik modeli ile çözümlenmiştir. Araştırmanın alt amaçlarına ilişkin olarak şu sonuçlara ulaşılmıştır: Araştırmanın birinci alt amacına ilişkin öğretmenlerin yaratıcı düşünme beceri düzeyleri ortalamanın üstünde çıkmıştır. İkinci alt amaca ilişkin öğretmenlerin 21. yüzyıl öğreten becerileri düzeyi ise ortalamanın üstünde yeterli düzeyde bulunmuştur. Üçüncü alt amaca ilişkin öğretmenlerin program okuryazarlığı ise ortalamanın üstünde yeterli düzeyde olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırmanın hipotezlerine ilişkin ise yaratıcı düşünme becerisine sahip olan öğretmenlerin, 21. yüzyıl öğreten becerisine ve dolayısıyla program okuryazarlığı becerisine sahip olduğu; öğretmenlerin sahip olduğu yaratıcı düşünme becerileri ve 21. yüzyıl öğreten becerilerinin program okuryazarlıklarını anlamlı olarak etkilediği ve açıkladığı ortaya çıkmıştır. Başka bir deyişle yaratıcı düşünme becerisinin, öğretmenlerin 21. yüzyıl öğreten becerisiyle birlikte program okuryazarlığı becerisinin önemli yordayıcıları olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan ortaya çıkan sonuçlar doğrultusunda çeşitli öneriler geliştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin alanlarıyla ilgili öğretim programının üst düzeyde okuryazarı olması önemlidir. Bunun için eğitim fakültelerinde program geliştirme dersinde program okuryazarlığı kavramının üzerinde daha fazla durulmalıdır. Aynı zamanda hizmet içi eğitimler ve seminerlerle öğretmenlerin program okuryazarlıklarını geliştirmeye yönelik çalışmalar MEB tarafından yapılmalıdır.