Arazi örtüsü değişimine bağlı olarak kentsel ekosistem servislerinin değerlendirilmesi ve haritalandırılması: Datça örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUKET EYİLETEN
Danışman: Serdar Selim
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Arazi kullanımı ve arazi örtüsü (AK/AÖ) değişimleri, ekosistem servislerini anlamak ve koruma-kullanma dengesini etkin bir şekilde yönetebilmek için oldukça önemlidir. Bu değişimlere bağlı olarak atmosferdeki karbondioksit miktarı da değişmekte, küresel iklim değişikliğinin olumsuz etkileri artmakta ve ekolojik sürdürülebilirlik riske girmektedir. Dolayısıyla AK/AÖ değişimlerine bağlı olarak karbon tutum haritalarının üretilmesi, sürdürülebilir kentsel gelişim için büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Akdeniz biyomunu temsil eden ve Türkiye'nin birçok kıyı bölgesinin ekolojik dinamiklerini yansıtan Datça Yarımadasında, 2013-2023 yılları arasındaki AK/AÖ değişimi uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri teknolojileri ile belirlenmiş ve arazi örtüsü değişimindeki artış-azalış trendleri ortaya konulmuştur. Bunun yanında bu değişimlere bağlı olarak karbon depolama alanları ve toplam karbon tutum miktarları InVEST yazılımı ile belirlenmiş ve haritalandırılmıştır. AK/AÖ değişimi için CORINE I. seviye sınıflandırma kullanılmış, karbon depolama için ise toprak üstü, toprak altı, toprak organik maddesi ve ölü organik madde alt kategorileri tercih edilmiştir. Son olarak da 2033 ve 2053 yıllarına ait AK/AÖ değişimi ve karbon tutum projeksiyonları üretilmiştir. Elde edilen sonuçlar, kentleşmenin yeşil alanlar üzerindeki olumsuz etkilerini gösterse de, son on yılda orman ve yarı-doğal alanlarda genel olarak az da olsa bir artış eğiliminin olduğu da görülmektedir. Son beş yılda ise yapay yüzeylerdeki artışa bağlı olarak karbon yutakları olarak kabul edilen ormanlarda azalış olduğu görülmektedir. Bölgedeki karbon tutum miktarı ise 2013-2018 yılları arasında artış, 2018-2023 yılları arasında ise azalış göstermiştir. Gelecek projeksiyonlarına göre, AK/AÖ değişimine bağlı olarak karbon tutumunun artış trendinin azalacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, bölgenin mevcut durumunun ve gelecekteki ekolojik dinamiklerinin kapsamlı bir şekilde anlaşılmasına rehberlik edebilecek bir niteliktedir. Datça Yarımadasının hassas ekosistemleri korumak, buradaki ekosistem servislerinin sürdürülebilirliğini sağlamak ve bölgenin sağlıklı gelişimini teşvik edebilmek için mekânsal planlama kararlarında karar vericilerin koruma-kullanma dengesini gözetmesi ve ekoloji temelli stratejiler geliştirmesinin gerekliliği vurgulanmıştır.