Şârihlerin itikâdî tutumlarının hadis şerhlerine yansıması -Fethu'l-Bârî örneği-

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE ATEŞ

Danışman: Zişan Türcan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İslam literatüründe zengin bir miras oluşturan şerh, nesiller arasında ilmi mirası aktaran bir köprü olma görevini de üstlenmiştir. Şerhler yapısal özellikleri ve içerdikleri bilgiler itibariyle değişiklik göstermektedir. Zengin içerikli şerhlerin en önemlilerinden kabul edilen ve hicri 9. yüzyılda yazılan Fethu'l-Bârî, hadisi bütün yönleriyle izaha çabalayan en zengin şerhlerden biridir. Eser aynı zamanda şârihin itikâdî tutumlarının örneklerini de fazlasıyla barındıran bir eserdir. Çalışmamızda İbn Hacer'in(852), itikâdî tutumunu şerhe yansıttığı noktalar, itikâdî tutumun şerhteki yoğunluğu ve itikâdî yaklaşımların anlama/açıklama faaliyetine olumlu ya da olumsuz katkıları konu edinilmiştir. İbn Hacer'in metin içi ve metin dışı olarak verdiği itikâdî tutuma dayalı izahlar, hadislerin anlaşılıp yorumlanmasına katkı sağlamaktadır. İbn Hacer'in, hadislerin izahında farklı uygulamalara ilaveten itikâdî tutumunu farklı şekillerde ortaya koyması, hadisteki anlamı tüm yönleriyle ortaya çıkarma gayretine ve metnin ancak belli bir itikad çerçevesinde, doğru olarak anlaşılabileceği, düşüncesine sahip olduğuna işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Hadis, Şerh, İtikâdî Tutum