Diyanet İşleri Başkanı Olarak Ali Rıza Hakses
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET YILMAZKURT
Danışman: Şeref Göküş
Özet:Kayseri ili Saraycık Köyü'nde dünyaya gelen Ali Rıza Hakses (1892-1983) beş yaşlarında iken ailesiyle birlikte İstanbul'a göç etmiş, tahsil hayatına istanbul'da başlayıp eğitimini burada tamamlamıştır. Osmanlı'nın çöküş dönemi ile birlikte Cumhuriyet'in kuruluşuna ve ilerleyen süreçlerde, ülkede yaşanan değişim ve dönüşüme tanıklık eden Hakses, Diyanet İşleri Başkanı olduğu 1966 yılına kadar, Hâfız-ı-Kütüb, İmam, Hatip, Dersiam, Vaiz, Müftü, Din İşleri Yüksek Kurulu Üyeliği ve Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanlığı gibi önemli görevlerde bulunmuştur. Hakses, yaşadığı dönemde; âlim, müellif, müftü, eğitimci ve bürokrat olarak tanınmıştır. Sahip olduğu ilmi müktesebatı ile birlikte edindiği devlet tecrübesini, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e; ülkede sunulan din hizmeti alanına taşıyarak, bu alanda önemli hizmetleri olmuştur. Üstlendiği vazifelerle, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurumsal çatısı altında; bilimsel sahaya ve milletin dini hayatına yarım asırdan fazla ciddi katkılar sunmuştur. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurumsal tarihinin ve Türkiye'de din alanında yaşanılan gelişmelerin daha iyi anlaşılması ve değerlendirilebilmesi için Diyanet İşleri Başkanlığı yapmış kişilerin hayatının, eserlerinin ve başkanlık görevinde bulundukları süresi içinde yaygın din eğitimi faaliyetlerinin incelenmesi oldukça önemlidir. Bu nedenle tezimizin birinci bölümünde; Türkiye'de din hizmetlerinden sorumlu tek kurum olan, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın; ana hatları ile kuruluşu, kurumsallaşması ve Hakses'e kadar olan Diyanet İşleri Başkanlarının; hayatları, eserleri ve teşkilat çatısı altında yaygın din eğitimi faaliyetlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise; Diyanet'in, 1924 yılında 429 sayılı kanunla kurulmasının ardından, ilerleyen süreçte; İbrahim Bedrettin Elmalı'dan sonra 25 Ekim 1966 tarihinde 9'uncu Diyanet İşleri Başkanlığı görevine gelen ve bir yıl iki ay yedi gün görev yapmış olmasına rağmen, hakkında, literatürde yok denecek kadar az bilgi bulunan, Ali Rıza Hakses'in hayatı ele alınmış; doğduğu çevre, yaşadığı dönem ile birlikte çocukluğu, gençliği, eğitim hayatı, üstlendiği görevler, eserleri ve başkanlığı döneminde; maruz kaldığı sıkıntılar, teşkilatın kurumsallaşmasına sağladığı katkılar ve yaygın din eğitimi faaliyetleri ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Diyanet, Ali Rıza Hakses, Din Eğitimi, Yaygın Din Eğitimi