60+ Tazelenme Üniversitesi Öğrencilerine Verilen Duygu Odaklı Farkındalık Eğitiminin Yaşlı Bireylerin Psikolojik İyi Oluş ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, GERONTOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Deniz AKKAYA KOZAK
Danışman: Gülüşan Özgün Başıbüyük
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, 60+ Tazelenme Üniversitesi katılımcılarına yönelik geliştirilen Duygu Odaklı Farkındalık Eğitimi Programı'nın psikolojik iyi oluş ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini, katılımcı deneyimlerini de dikkate alarak incelemektir. Yöntem: Literatür ve uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan 10 oturumluk program, randomize olmayan yarı deneysel desen ve açıklayıcı sıralı karma yöntemle değerlendirilmiştir. Tüm katılımcılara ön test, son test ve izlem ölçümleri uygulanmış; müdahale grubuyla izlem sürecinde yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ölçüt örnekleme ile belirlenen örneklemde başlangıçta 67'şer kişi olmak üzere toplam 134 kişi yer almış, dışlama kriterleri doğrultusunda analizlere müdahale grubundan 56, kontrol grubundan 42 katılımcı olmak üzere toplam 98 kişi dâhil edilmiştir. Nicel veriler SPSS 23, nitel veriler MAXQDA 24 ile analiz edilmiş; nitel bulgular betimsel analiz ve Weber'in subjektif yorumsamacı yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Bulgular: Nicel sonuçlar, grupların başlangıçta benzer olduğunu; müdahale grubunda son test ve izlemde psikolojik iyi oluş ve yaşam kalitesinin anlamlı biçimde arttığını göstermiştir (p≤0.05). Kontrol grubunda yaşam kalitesinde düşüş gözlenmiştir. Nitel bulgular, programın psikolojik farkındalık, duygu düzenleme, sosyal etkileşim ve aile ilişkilerinde olumlu etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Yaşam kalitesi ve psikolojik iyi oluş düzeyi yüksek katılımcılarda psiko-sosyal kazanımlar, duygusal farkındalık ve evde egzersizlere devam etme temaları öne çıkmıştır. Sonuç: Duygu Odaklı Farkındalık Eğitimi, 60+ Tazelenme Üniversitesi'ne katılan yaşlı bireylerde psikolojik iyi oluşu artırmış ve yaşam kalitesini desteklemiştir. Nicel ve nitel bulguların tutarlılığı, programın duygu odaklı müdahaleler için etkili bir model sunduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: yaşlı yetişkinler, psikolojik iyi oluş, yaşam kalitesi, yaşam boyu eğitim, duygu düzenleme