Cumhuriyet dönemi edebi metinlerinde depremin psikolojik yansımaları: Kübler Ross'un yas süreci bağlamında şiir, roman, hikâye ve piyes incelemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA LALE
Danışman: Tarana Oktan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye cumhuriyet tarihi 1939 Erzincan, 1983 Erzurum, 1999 Kocaeli-Gölcük ve 2023 Kahramanmaraş depremleri gibi birçok büyük felakete tanıklık etmiştir. Bu felaketlerde ani ölümler yaşanmış, bireyler güvenli alanlarının yıkılışına şahit olmuştur. Bunların sonucunda depremin etkilerinin yalnızca fiziksel yıkımla sınırlı kalmadığı; yakınlarını kaybeden, enkaz altında ölümle burun buruna gelen ve büyük travmalara tanık olan bireylerin psikolojik durumlarının da büyük önem taşıdığı anlaşılmıştır. Bu doğrultuda yas sürecinin sağlıklı yönetilmesi için çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Cumhuriyet Dönemi edebiyatında yer alan şiir, roman, hikâye ve piyeslerinde de yas sürecinin izleri görülmektedir. Bu çalışmada, deprem gibi büyük bir travmatik olayın insan psikolojisi üzerindeki etkileri edebî eserler üzerinden incelenmeye çalışılmıştır. Karakterlerin yas sürecini nasıl deneyimlediği ve yazarların bunu eserlerine nasıl yansıttığı, İsviçreli Psikiyatrist Elisabeth Kübler-Ross'un beş evreden oluşan yas modeli çerçevesinde ele almıştır. Bu modele göre, bireyler ölümle karşı karşıya kaldıklarında veya birinci derece yakınlarını kaybettiklerinde inkâr-izolasyon, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme aşamalarından geçmektedirler. Ancak bu aşamalar her birey için farklı sıralama, biçim ve sürelerde yaşanabilmektedir. Bunlardan sırasıyla depresyon, öfke ve inkâr edebî eserlere en çok yansıyan evreler olurken kabullenme ve pazarlık en az yansıyandır. Bunların Kübler-Ross''un yas evreleriyle paralel olmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, depremin Cumhuriyet Dönemi edebiyatındaki karakterlerin ruh dünyasına etkilerini ve bunların edebî metinlerdeki yansımalarını incelemeyi amaçlamaktadır.