Mousa Figürlü Seramiklerin Dijital Yöntemlerle Analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET DUGAN

Danışman: Erkan Dündar

Özet:

Bu tez, Mousa figürlü Attika seramiklerini dijital yöntemlerle incelemektedir. Tezin temel amacı, BAPD’den derlenen Mousa figürlü seramikleri çeşitli yönleriyle ilişkisel olarak değerlendirmektir. Araştırmanın problemi Mousaların kanonik hale gelmeden önceki süreçte Attika seramikleri üzerinde nasıl temsil edildiği ve bu temsillerin hangi bağlamlarda şekillendiğidir. Bu doğrultuda betimleyici istatistiksel analiz, ağ analizi ve mekânsal analiz yöntemleri kullanılarak Mousa figürlü seramiklerin bütüncül biçimde incelenmesi hedeflenmiştir. Analiz sonuçları, Mousa figürlü seramiklerin kırmızı figür tekniğinde daha baskın olduğunu ve daha uzun bir dönem aralığına yayıldığını göstermiştir. Figür ve obje birliktelikleri Mousa ikonografisinin müzik, performans, yazı, bellek ve ritüel bağlamlarıyla ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Figür ağı, Mousaların özellikle Apollon ile güçlü bir birliktelik içinde ele alındığını işaret etmektedir. Obje ağında ise lir, kithara ve aulos gibi müzik enstrümanları öne çıkmaktadır. Bu durum, seramiklerde belirli mitolojik anlatı sahnelerinden ziyade Apollon merkezli ve daha çok müzik performansına yönelik kompozisyonların yaygın olduğunu göstermektedir. Söz konusu bulgular, Apollon’un Mousalar korosunun lideri olarak taşıdığı Mousagetes sıfatının figürlü Attika seramikleri üzerinde belirleyici bir konumda olduğunu düşündürmektedir. Seramiklerin coğrafi dağılımına bakıldığında ise Attika ve Etrürya’nın başlıca yoğunlaşma alanları olduğu anlaşılmaktadır. Bu tezde Mousa figürlü Attika seramikleri tek boyutlu biçimde değil, çok katmanlı bir veri seti oluşturularak değerlendirilmiştir. Bu yönüyle tez, arkeoloji araştırmalarında dijital yöntem ve araçların geleneksel yaklaşımları nasıl destekleyebileceğini, analiz ve yorum süreçlerine ne tür katkılar sunabileceğini göstermeyi hedeflemektedir.