Ed-Dânî ve İbnü'l-Cezerî'nin kitaplarında kıraat farklılıklarıyla ilgili rivâyetlerin hadis kitaplarında kökenleri –Tirmizî ve Ebû Dâvûd örneği-

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÜMİT BAL

Danışman: İsa Akalın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kıraat kitaplarındaki rivayetlerin hadis kaynaklarındaki asıllarının ve bunların kıraat kitaplarına yansımaların tespiti, kıraat ilmi ile hadis ilmi arasında ilişki bağlamında önem arz etmektedir. Konu itibariyle ele alınan hadis rivâyetleri, kıraat rivâyetlerinin okunuş biçimlerini ortaya koyduğu gibi hadis ile kıraat arasındaki ilişkiyi de ortaya koymaktadır. Kıraat ilminin önde gelen isimlerinden Ebû Amr ed-Dânî ve İbnü'l-Cezerî'nin kıraat kitaplarında yer alan rivayetlerin Tirmizî ve Ebû Dâvûd'un Sünenler'indeki asılları gösterilmiştir. Tirmizî ve Ebû Dâvûd'un Sünenler'inin Kıraat bölümlerinde yer alan hadislerde çeşitli okunuş biçimleri ele alınmıştır. Ele alınan bu rivâyetlerin çoğunluğunun Tirmizî ve Ebû Dâvûd Sünenler'inden alınması, Hadis ilmiyle ilişkisi bağlamında Kıraat ilminin tarihi seyrine bakmanın yanı sıra senetleri ve sayıları bakımından kıraat çeşitlerini yakından incelemek iki ilim arasındaki ilişkiyi özetler niteliktedir. Nitekim Tirmizî'nin Ebvâbü'l-Kıraat, Ebû Dâvûd'un ise Kitâbü'l-Hurûf ve'l-Kıraat şeklinde başlık açıp kıraat ile ilgili hadisleri ele almaları iki ilim arasındaki bu ilişkiyi örneklemektedir. Çalışmamızda Ebû Amr ed-Dânî ve İbnü'l-Cezeri'nin kitaplarındaki kimi rivayetlerin Tirmizî ve Ebû Dâvûd'un Sünenler'inde bulunmaması sebebiyle söz konusu hadisler diğer hadis kitaplarından tespit edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hadis, Kıraat, Tirmizî, Ebû Dâvûd, Ebû Amr ed-Dânî, İbnü'l-Cezerî.