Antalya ili orman içi ve bitişiği köylerde sosyo-ekonomik yapının, orman ve çevre ilişkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OKAN ÖZAYDIN
Danışman: Makbule Nisa Mencet Yelboğa
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ormanlar hem ekonomik değeri hem de doğal yaşam açısından hayatımızda çok önemli bir yere sahiptir. Devlet, ormanları korumak için kurumsal yapılar oluşturmuş, orman üzerindeki baskıyı azaltabilmek için orman köylüsüne çeşitli yardım ve destekler sağlamıştır. Tarihsel sürece bakıldığında devlet ile orman köylüsünün sürekli bir rekabet içinde olduğu, çıkarılan yasaların orman köylüsünün faaliyetlerini kısıtladığı, buna karşın orman köylüsünün geçimini temin edebilmek için orman kaynaklarına bağımlı olduğu görülmektedir. Çalışmada, Antalya ili sınırlarında yaşayan orman köylüsünün sosyo-ekonomik durumu ve ormandan yararlanma düzeyini belirlemek, devlet desteklerinin hane gelirine katkısını anlamak ve ormanı korumak ve geliştirmek için orman köylüsünün içinde olacağı çözüm yolları önermek amaçlanmıştır. Ayrıca, orman içi ve orman bitişiği köylerinde yaşanan çevresel sorunlar araştırılmıştır. Çalışmanın ana materyalini Antalya ili orman köylerinde 41 köyde 110 orman köylüsü ile yapılan anket çalışmasından elde edilen veriler oluşturmuştur. Anket sorularının hazırlanması ve saha çalışması aşamasında Antalya Orman Bölge Müdürlüğü ORKÖY mühendisleri ile görüşmeler yapılmış, Antalya ormanları ve orman köylüleri ile ORKÖY destekleri hakkında genel bilgiler alınmıştır. Köylerin alt yapı olanaklarının belirlenmesi için köy bilgi formu düzenlenmiş, uzman görüşlerinden yararlanmak amacıyla ORKÖY mühendisleri ile ayrıca anket çalışması yapılmıştır. Orman köylerinde yaşanan göç nedenleri arasında ekonomik nedenler ön plana çıkmaktadır. Anket yapılan hane halkının %53,1 oranında emekli olduğu ve emekli olan 47 hane halkından 32'sinin (%68,1) emekli maaşı ile geçinemediği, ek gelir sağlamak için çalışmaya devam ettiği görülmüştür. Antalya orman köylüsünün ormandan yararlanma düzeyinin çok düşük olduğu belirlenmiştir. Hane halklarının %81,9'u ormandan ekonomik olarak fayda elde etmediklerini belirtirken, ormandan yetişen ürünlerden (mantar, defneyaprağı, kozalak vb.) faydalandığını belirten hane halkının %3,6 oranında olduğu tespit edilmiştir. İşini büyütmek veya yeni iş kurmak için Devlet kredi ve desteklerinden yararlanan hane halklarının gelirinde artış meydana geldiği, ORKÖY kredilerinden yararlanan hane halkının memnuniyet düzeyinde artış görüldüğü ancak orman köylüsünün %75'nin ORKÖY hakkında bilgisi bulunmadığı görülmüştür. Orman köylüsünün maden işletmelerine karşı oldukları, çok az istihdam sağlamanın dışında maden işletmelerinden bir fayda sağlamadıkları, aksine birçok yönden olumsuz etkilerini gördükleri belirlenmiştir. Orman köylüsünün çevre duyarlılığının yüksek olduğu ve ormanın sağladığı doğal güzelliğin yanında ekolojik öneminin farkında olduğu gözlemlenmiştir. Orman köylülerinin yerinde kalkındırılması, refahının arttırılması, göçün önlenmesi, orman kaynaklarının verimli kullanılması, orman köylüsü-çevre ilişkilerinin sağlıklı bir zemine oturtulması için eğitim, kooperatifleşme ve çevre koruma faaliyetlerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Orman köylerinde sosyal imkanlar, ormandan faydalanma ve orman gelirini artıracak çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. ORKÖY teşkilat ve finans yapısının güçlendirilerek, kooperatifçiliğe özen gösterilmesi gerekmektedir. Orman köylüsünün çevre hassasiyeti dikkate alınarak ormanlarla bütünleşen ve ormandan yeter gelir elde eden orman köylüsünün ormanları korumada hassasiyetinin artacağı dikkate alınmalıdır. Orman köylüsünün kuraklık ve su baskınları yanında maden ocaklarından memnuniyetsizliklerini giderecek tedbirler alınmalı, ormanla ilgili kararlarda ve uygulanacak politikalarda orman köylüsü sürece dâhil edilmelidir.