Kadın doğum alanında çalışan hemşire ve ebelerin öz-şefkatini, öz-bakım, şefkat yorgunluğu ve psikolojik dayanıklılık yordar mı? Bir karma yöntem çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALEV MEMİŞOĞLU
Danışman: İlkay Boz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırmanın amacı kadın doğum alanında çalışan hemşirelerin/ebelerin öz-şefkatleri ile öz-bakım, şefkat yorgunluğu ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve öz-şefkat deneyimlerinin açıklaştırılmasıdır. Yöntem: Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı sıralı desen, nicel aşamasında ilişkisel araştırma modeli, nitel aşamasında ise fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasının örneklemini 144 katılımcı (22 hemşire, 122 ebe), nitel aşamanınkini 19 katılımcı (5 hemşire, 14 ebe) oluşturmuştur. Veriler, Aralık 2021-Ağustos 2022 tarihleri arasında Kişisel Bilgi Formu, Öz-Şefkat Ölçeği Kısa formu (ÖŞÖ-K), Öz-Bakım Görsel Kıyaslama Ölçeği (Öz-Bakım GKÖ), Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği (MY-KÖ), Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YPDÖ) ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 23 programı, nitel verilerin analizinde Graneheim ve Lundman tarafından önerilen içerik analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada nicel verilerin analizinde ÖŞÖ-K, Öz-Bakım GKÖ, YPDÖ toplam ve alt boyutları gelecek algısı, kendilik algısı, sosyal yeterlilik, aile uyumu, sosyal kaynaklar ve MY-KÖ toplam ve alt boyutları mesleki tükenmişlik, ikincil travma arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca Öz-Bakım GKÖ'nün, YPDÖ'nün toplam ve kendilik algısı alt boyutunun ÖŞÖ-K'yı pozitif yönde; MY-KÖ'nün toplam, YPDÖ'nün yapısal stil ve sosyal kaynaklar alt boyutlarının ÖŞÖ-K'yı olumsuz yönde anlamlı şekilde yordadığı görülmektedir. Nitel verilerin analizinde üç tema ve 10 alt tema elde edilmiştir. Temalar; 'Öz-şefkatin kaynakları', 'Zorlayıcı çalışma çevresi', 'Bireysel iyileşme ve güçlenme' dir. Sonuç: Bu araştırmada, kadın doğum alanında çalışan hemşirelerin/ebelerin öz-bakımları ve psikolojik dayanıklılıkları yükseldikçe öz-şefkat düzeylerinin arttığı ve şefkatli bakım ortamının oluşmasıyla hemşirelerin/ebelerin kendilerine daha şefkatli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: ebe, hemşire, öz-şefkat, öz-bakım, psikolojik dayanıklılık, şefkat yorgunluğu