İç hava kalitesinin insan beynine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU BANU ATEŞ
Danışman: Ahmet Çoşgun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde bireyler, zamanlarının önemli bir bölümünü iç mekânlarda geçirmektedir; bu durum, iç hava kalitesinin (İHK) insan sağlığı üzerindeki etkilerini daha da belirgin hâle getirmektedir. Yaygın kanının aksine, hava kirliliği yalnızca dış ortamdaki kirleticilerle sınırlı değildir; iç mekânlarda da ciddi sağlık sorunlarına yol açabilecek çeşitli kirleticiler bulunmaktadır. İHK, bireylerin genel yaşam kalitesini etkileyen ve özellikle beyin sağlığı üzerinde kritik bir rol oynayan çevresel faktörlerden biridir. Yapılan araştırmalar, iç hava kalitesindeki bozulmanın bilişsel işlevlerde azalma, hafıza problemleri ve duygudurum bozuklukları gibi nörolojik sorunlara yol açabileceğini ortaya koymaktadır. İç mekân hava kirliliğinin başlıca kaynakları arasında karbondioksit (CO₂), toz ve diğer partikül maddeler yer almaktadır. Bu kirleticiler, solunum yoluyla vücuda girerek zamanla beyin fonksiyonlarını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Örneğin, düşük hava kalitesi, odaklanma ve öğrenme yeteneğini zayıflatarak bilişsel performansı düşürebilir. Bu durum, özellikle öğrenciler ve kapalı ortamlarda çalışan bireyler için önemli bir sorun teşkil etmektedir. İç hava kalitesinin iyileştirilmesi için doğal havalandırma, gelişmiş hava temizleyici sistemler ve bitki tabanlı iç mekân düzenlemeleri gibi çeşitli stratejiler önerilmektedir. Bu yöntemlerin uygulanması, yalnızca fiziksel hava kalitesini artırmakla kalmayıp, aynı zamanda zihinsel ve nörolojik sağlık üzerinde de olumlu etkiler yaratmaktadır. Bu tez çalışması, İHK ile beyin sağlığı arasındaki doğrudan ve dolaylı bağlantıları derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, herhangi bir patolojik bulgusu olmayan sağlıklı bireylerin elektroensefalografi (EEG) ve manyetik rezonans (MR) görüntüleri analiz edilerek, iç hava kirliliğinin beyin fonksiyonları ve yapısal bütünlük üzerindeki potansiyel etkileri değerlendirilecektir. Kullanılan materyal ve yöntem, katılımcılardan elde edilecek verilerin hassasiyetini ve güvenilirliğini sağlamak amacıyla titizlikle belirlenmiştir. Elde edilecek bulgularla hem beyin fonksiyonları hem de olası yapısal değişiklikler açısından İHK'nin rolünü anlamak, bu alandaki mevcut literatüre özgün bir katkı sunmak ve toplumda beyin sağlığı için iç hava kalitesi farkındalığını artırmak hedeflenmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, iç hava kalitesi ile beyin sağlığı arasındaki karmaşık ilişkinin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunarak toplumsal bilinci artırmayı amaçlamaktadır. Temiz hava, sağlıklı bir zihin ve genel sağlık için temel bir unsurdur. Bu bağlamda alınacak önlemler, bireylerin ve toplumların genel sağlığını olumlu yönde etkileyecektir. Bu tezden elde edilen bilimsel veriler, iç mekânlarda sağlıklı hava kalitesinin sağlanmasının kritik önemine dair değerli bir referans kaynağı oluşturacaktır.