Ar-Ge İşgücüne Kadınların Katılımı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖZDE TOPRAKCI ALP

Danışman: Beyhan Aksoy

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) Merkezleri, yüksek maliyetli projelerle teknolojik değişimlere yanıt veren ve yeni teknolojiler üreterek insan yaşamına doğrudan etkisi olan organizasyonlardır. Ar-Ge çalışma alanı ise, kadınların yeterince temsil edilmedikleri bir alan olarak göze çarpmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı erkek egemen bir meslek alanı olarak Ar-Ge birimlerinde, kadın çalışanların nasıl var olduklarını ve kendilerine nasıl yer bulduklarını beşerî sermaye ve kültürel sermaye bağlamında sorgulamaktır. Çalışmada beşerî ve kültürel sermaye yaklaşımlarını temel alarak kadınların Ar-Ge ve yenilik alanlarında tecrübe ettikleri cinsiyet eşitsizliklerini analiz etmek, erkek egemen bir alanda kadınların kendilerini nasıl ifade ettiklerini ve başarıya nasıl ulaştıklarını ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere nicel ve nitel araştırma tekniklerinin bir arada uygulandığı karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler Ar-Ge ve Teknokent Merkezlerinde çalışan 400 katılımcıdan anket 20 katılımcıdan da mülakat yoluyla elde edilmiştir. Türkiye'den seçilmiş bazı Ar-Ge ve Teknokent Merkezleri'nde sürdürülen alan araştırması ile bu alanda çalışan kadınların deneyimleri doğrultusunda araştırma sorularına cevaplar aranmıştır. Çalışmanın sonucuna göre, kadınların kültürel sermayesi daha yüksek erkeklerin ise beşerî sermayesi daha yüksek çıkmıştır. Ancak kadınların Ar-Ge ve Teknokent Merkezi gibi nitelik ve birikim gerektiren çalışma alanlarında gerek beşerî sermayeden kaynaklı gerekse kültürel sermayeden kaynaklı ayrımcılık, kısıtlama ve zorluklarla karşılaştıkları ortaya koyulmuştur. Ar-Ge, Mühendislik ve Teknokent gibi erkeklerle özdeşleştirilen çalışma alanlarına kadınların katılımı ve görünürlüğü her ne kadar artış gösterse de toplumsal cinsiyet temelli önyargıların bu alanlarda yeniden üretildiğini söylemek mümkündür. Bu tez çalışması ile Ar-Ge çalışma alanında cinsiyet eşitliğinin öneminin altı çizilerek kadınların bu alanda ortaya koyabilecekleri performans ile verimliliğe yapacakları katkıların göz ardı edilmemesi gerektiği gösterilmiştir.