Konstrüktivizm ve Sosyalist Gerçekçilikte Rodchenko Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Fotoğraf, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK ELDEK
Danışman: Uğur Günay Yavuz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Konstrüktivizm ve Sosyalist Gerçekçilikte Rodchenko Örneği" adlı çalışma dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, Çarlık Rusyası'nın son yılları ve Bolşevik devrimi süreçlerinde ortaya çıkan Konstrüktivizmin, tarihi süreci, tanımı, kuramı ve sanatçıları ile Konstrüktivizmin dünya sanatındaki rolü ve etkisi incelenmiştir. Fotoğraf, resim, heykel, grafik, mimari, sahne tasarımı gibi disiplinlerdeki üretimleri tarihsel, kuramsal ve uygulama düzlemlerinde ele alınarak, diğer akımlarla etkileşimleri araştırılmıştır. Geleneksel sanattan bir kopuşun ifadesi olan akımın politik yönlerine değinilerek, sanatın, devrim sonrası oluşturulan yeni toplumdaki etkisi ve katkısı incelenmiştir. İkinci bölümde; Marksizm ve sanat konusu incelenerek, Marksist estetik kavramı ile bu kavrama dair Marksist literatürde felsefi, teorik, pratik, politik çalışmalarının yanında sanat ve sanat kuramları hakkında kafa yormuş, üretmiş Marksistler; Lenin ve Troçki'nin görüşlerine yer verilmiştir. Marksist estetiğin oluşturulmasında ortaya atılan paralel olmayan bu görüşler, sonraki bölümlerde ortaya çıkacak olan Sosyalist Gerçekçilik üzerine tartışmaların temelini iv oluşturmaktadır. Sosyalist Gerçekçiliğin temelini oluşturan kavram ve görüşler yine bu bölümde incelenmiştir. Üçüncü bölümde; Sosyalist Gerçekçilik akımının ortaya çıkış süreçleri ve resmi sanat anlayışı haline gelmesi, Sosyalist yapılanmada sanat ve Bolşevik devrimi sonrası kurulan sanat kurumları ile akademiler araştırılırken ve 2. Dünya Savaşı sürecinde ideolojik mücadele alanlarından biri olan sanatın rolü incelenmiştir. İdeolojilerden bağımsız olarak Sovyetler Birliği ve Nazi Almanya'sının sanata politik yaklaşımları, onu propaganda aygıtı haline getirmeleri Walter Benjamin'in çalışmaları üzerinden ele alınmıştır. Son bölümde ise Rodchenko'nun biyografisi ile birlikte Konstrüktivizm ve Sosyalist Gerçekçilik dönemlerindeki teorik ve pratikteki üretim süreçleri, sanatsal ve düşünsel hayatına yer verilir. Sanatçının politik dilinin oluşması, diyagonal kadrajının ideolojik işlevi, fotomontajın sınıfsal estetikle ilişkisi ve üretiminin estetiği bu bölümde araştırılırken, Konstrüktivist anlayışıyla Sosyalist Gerçekçilik arasındaki gerilimler ve bağlantılar incelenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Konstrüktivizm, Sosyalist Gerçekçilik, Alexander Rodchenko, Avangart, Marksist Estetik, Fotoğraf.