Farklı malç filmlerinin toprak sıcaklığı ve toprak nem içeriği ile sera koşullarında yetiştirilen marul bitkisinde bazı kalite ve verim parametrelerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KUTAY KOYAK
Danışman: NEFİSE YASEMİN TEZCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, sera koşullarında kullanılan farklı malç filmlerinin kıvırcık marul (Lactuca sativa L.) bitkisinde toprak sıcaklığı, toprak nem içeriği ile bazı verim ve kalite parametreleri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma, Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Alanı'nda bulunan yaklaşık 270 m² taban alanına sahip yay çatılı plastik serada, 2025–2026 yılı güz yetiştirme döneminde gerçekleştirilmiştir. Marul fideleri 08 Ekim 2025 tarihinde seraya şaşırtılmış ve 14 Kasım 2025 tarihinde hasat edilmiştir. Araştırmada biyobozunur malç, siyah polietilen (PE) malç, gümüş/siyah PE malç ve kontrol (malçsız) olmak üzere dört farklı uygulama değerlendirilmiş, deneme iki tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada, farklı malç materyallerinin toprak sıcaklığı üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amacıyla ısıl çift cihazı kullanılmıştır. Toprak sıcaklığı ölçümleri 15 cm derinlikte gerçekleştirilmiş ve ölçümler 10 dakikalık aralıklarla kaydedilmiştir. Elde edilen ölçüm verilerinden önce saatlik ortalama sıcaklık değerleri hesaplanmış, ardından bu saatlik ortalamalar esas alınarak günlük ortalama toprak sıcaklıkları belirlenmiştir. Toprak nem içeriği ise gravimetrik yöntemle haftalık olarak gerçekleştirilmiştir. Hasat döneminde bitki boyu, kök boğazı çapı, kök uzunluğu, yaprak sayısı, baş çapı, ortalama baş ağırlığı, toplam verim ile bazı kalite parametreleri (Suda çözünebilir kuru madde (SÇKM), pH, titrasyon asitliği, antioksidan aktivite ve yaprak renk) ölçülmüştür. Malç uygulamalarının toprak sıcaklığı üzerinde belirgin bir artırıcı etki gösterdiği belirlenmiş olup, en yüksek toprak sıcaklığı değeri siyah PE malç uygulamasında 29.0°C, en düşük değer ise kontrol (malçsız) parsellerinde 22.3°C olarak saptanmıştır. Toprak nem içeriği açısından değerlendirildiğinde, en yüksek değerler gümüş/siyah PE malç uygulamasında belirlenirken, en düşük toprak nem içeriği kontrol (malçsız) parsellerinde ölçülmüştür. Antioksidan aktivite değerlerinin uygulamalara bağlı olarak değiştiği ve bu değerlerin biyobozunur malç uygulamasında 11.6 ile en düşük, gümüş/siyah PE malç uygulamasında ise 30.3 ile en yüksek düzeyde gerçekleştiği belirlenmiştir. Toplam verim bakımından ise en düşük değer kontrol (malçsız) uygulamasında 925.8 kg/da, en yüksek değer ise gümüş/siyah PE malç uygulamasında 1374.2 kg/da olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak, sera koşullarında marul yetiştiriciliğinde malç kullanımının toprak mikroklimasını iyileştirerek bitki gelişimi, verim ve bazı kalite parametrelerini olumlu yönde etkilediği; özellikle gümüş/siyah PE malç uygulamasının öne çıkan bir seçenek olduğu belirlenmiştir.