Değişik Kökene Sahip Organik Materyallerin Toprakların Bazı Verimlilik Özellikleri Üzerine Etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Erdem Yılmaz
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ZEKİ ALAGÖZ
Özet:Bu araştırmada, değişik kökene sahip organik materyallerin farklı iki tekstüre sahip toprağa uygulanarak bazı verimlilik özellikleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla Antalya yöresinde bulunan ve Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama arazisinde dağılım gösteren Alüviyal toprak kullanılmıştır. Çalışmada, kil ve kumlu tın tekstüre sahip iki toprağa şeker pancarı küspesi, elma posası ve pamuk küspesi kuru ağırlık esasına göre (1000, 2000, 4000 kg/da) yaş olarak uygulanmış ayrıca tesadüf parselleri deneme desenine göre 5 tekerrürlü saksı denemeleri şeklinde sera koşullarında yürütülmüştür. Araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşama, uygulanan materyallerin ilk altı ayın sonundaki toprağın verimlilik özellikleri üzerine etkisini belirlemeyi kapsamaktadır. İkinci aşama ise ikinci altı aylık dönem ve 8 haftalık yetiştiricilik periyodunu da içeren toplam 14 aylık inkübasyon süresinin sonunda uygulamaların verimlilik parametreleri üzerine etkilerini belirlemeyi kapsamaktadır. İlk 6 ayın sonunda topraktan örneklemeler yapılıp uygulamaların bu dönem içindeki etkileri belirlenmiştir. 12. ayın sonunda deneme bitkisi olarak fasulye yetiştirilmeye başlanmış ve yaklaşık 8 haftalık bir yetiştirme periyodundan sonra hasat edilerek hem topraktan hem de bitkiden yapılan örneklemelerle uygulamaların toprağın verimlilik özellikleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Denemelerin sonuçlarına göre, uygulamaların her iki tekstüre ait toprağın agregat oluşumu üzerine etkisi farklı agregat boyutlarında değişik düzeylerde gerçekleşmiştir. Uygulamaların agregat oluşumundaki etkisi bazı agregat boyutlarında birinci döneme göre ikinci dönemde daha fazla olmuştur. Uygulamaların agregat stabilitesi üzerine etkisi farklı agregat boyutunda değişik düzeylerde gerçekleşmiş ve tüm agregat boyutunda birinci döneme göre ikinci dönemde stabilitede daha fazla artış meydana gelmiştir. Şeker pancarı küspesinin kil tekstüre sahip topraktaki hacim ağırlığı üzerine etkisi önemli olmamış, elma posası ve pamuk küspesi önemli ve negatif yönde etki meydana getirmiştir. Kumlu tın tekstüre sahip toprakta şeker pancarı küspesi her iki dönemde hacim ağırlığı değerlerinde azalma meydana getirmiş, elma posası ve pamuk küspesi ise ikinci dönemde hacim ağırlığı değerlerinde azalma meydana getirirken birinci dönemdeki etkisi önemsiz olmuştur. Şeker pancarı küspesi ve elma posası uygulamaları kil tekstüre sahip topraktaki tarla kapasitesindeki su miktarı üzerine etkisi önemli ve pozitif yönde, pamuk küspesi uygulamasının etkisi ise önemli olmamıştır. Kumlu tın tekstüre sahip toprakta yalnızca elma posası uygulaması birinci dönemde tarla kapasitesindeki su miktarında artış meydana getirirken diğer uygulamaların etkisi önemsiz olmuştur. Uygulamaların her iki tekstüre sahip toprağın toplam azot, toplam organik madde, 2–1 ve 0.25–0.05 mm boyutlu agregatlardaki organik karbon miktarı üzerine etkisi önemli ve pozitif yönde gerçekleşmiştir. Organik materyallerin kil ve kumlu tın tekstüre sahip toprakların P, K, Ca, Mg, Na, Fe, Zn, Mn ve Cu içeriği ile pH ve EC değerleri üzerine her iki dönemdeki etkileri değişik düzeylerde ve farklı yönde gerçekleşmiştir. Uygulamaların kumlu tın tekstürdeki toprağın KDK üzerine etkisi önemli olmazken, kil tekstürdeki toprağın KDK üzerine etkisinde birinci döneme göre ikinci dönemde daha fazla artış meydana getirmiştir. Organik materyallerin denemede test bitkisi olarak kullanılan fasulye bitkisinin bitki besin maddesi kapsamı üzerine etkisi kil ve kumlu tın tekstürde değişik düzey ve yönlerde gerçekleşmiştir. Fasulye bitkisinin kuru madde verimi üzerine etkisinde şeker pancarı küspesi önemli artış meydana getirirken diğer uygulamaların etkisi her iki tekstürde önemli olmamıştır.